Norveç

Özel ve kamu sektörlerinde istikrarlı büyüme

2025 yılında Norveç ekonomisi, artan hanehalkı tüketimi, artan kamu harcamaları ve hidrokarbon faaliyetlerindeki iyileşmenin birleşimiyle desteklenerek güçlü bir hızda büyümeye hazırlanıyor. Özel tüketimdeki toparlanma, kısmen hane halkı bilançolarını güçlendiren yüksek konut fiyatlarının yarattığı servet etkisinden kaynaklanmaktadır. Aynı zamanda, kamu harcamaları destekleyici olmaya devam ederken, enerji sektörü de sürdürülen hidrokarbon faaliyetlerinden faydalanmaktadır.

Ancak riskler devam etmektedir. Bazı sektörlerdeki devam eden işgücü kıtlığının tetiklediği yüksek ücret artışı, enflasyonist baskılar yaratmaya devam etmektedir. Bu durum, merkez bankasının faizleri agresif bir şekilde düşürme kabiliyetini sınırlamaktadır; mevcut beklentiler, yıl boyunca yaklaşık iki adet 25 baz puanlık faiz indirimi olacağına işaret etmektedir. Sıkı işgücü piyasası ve devam eden enflasyon endişeleri, sıkı para politikası dönemini uzatabilir.

2025 yılında Norveç’teki iflas sayısının, uzun bir süre düşük seviyelerde seyrettikten sonra devam eden normalleşme sürecini yansıtarak artması beklenmektedir. Bu artış önemli gibi görünse de, iflasların mutlak sayısı tarihsel seviyeler içinde kalmaktadır ve endişe verici bir iflas dalgasının habercisi olarak değerlendirilmemelidir. Aynı zamanda, artan maliyetler firmalar üzerinde baskı yaratacak ve iflas sayısındaki artışa katkıda bulunacaktır. Ücret artışı yüksek seviyelerde seyrederken, enerji fiyatları maliyet yoğun sektörler için bir zorluk olmaya devam etmektedir. Ancak, güçlü ekonomik faaliyet, genel iflas seviyelerini yönetilebilir düzeylerde tutmalıdır.

Hidrokarbon faaliyetlerinin desteklediği cari işlemler dengesi

2025 yılında Norveç’in cari işlemler dengesinin hafifçe daralması beklenmekle birlikte, bu denge, esas olarak hidrokarbon ihracatından kaynaklanan önemli bir mal fazlası ile karakterize olmaya devam edecektir. Hidrokarbon üretiminin güçlü seyrini sürdürmesi beklenirken, genel ticaret dengesinde bir miktar yavaşlama görülebilir. Bu arada, hizmetler dengesinin benzer bir açıkla devam etmesi veya hafif bir artış göstermesi muhtemeldir. Norveç’in dış pozisyonunun temel özelliklerinden biri, dünyanın en büyük devlet varlık fonu da dahil olmak üzere önemli yurt dışı varlıklarından elde edilen getirilerle desteklenen, istikrarlı bir şekilde yüksek gelir ve cari transferler dengesidir.

Norveç’in kamu dengesi, artan kamu harcamalarına rağmen güçlü bir fazla vermeye devam ederek sağlam kalması beklenmektedir. Özellikle hidrokarbon sektöründen elde edilen daha yüksek gelirler, artan harcamaları telafi ederek kamu borcunun büyük ölçüde değişmemesini sağlayacaktır. Bu durum, ülkenin istikrarlı mali durumunu yansıtmaktadır; ancak önceki yıllarda olduğu gibi, petrol ve gaz üretimi ile ilgili vergi gelirleri ve fondan yapılan transferler olmasaydı, anakara ekonomisi açık vermeye devam ederdi.

Sonbaharda çekişmeli bir seçim bekleniyor

Eylül 2025’te yapılması planlanan bir sonraki parlamento seçimi önemli bir seçim olacak. Mevcut hükümet, tarım odaklı ve AB karşıtı bir parti olan Merkez Partisi’nin, Norveç’in AB ile gelecekteki ilişkileri, özellikle de enerji politikası konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle önceki koalisyondan ayrılmasının ardından bu yılın başında göreve geldi. Sonuç olarak, İşçi Partisi şu anda tek başına iktidarda olup, eski Başbakan ve NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg Maliye Bakanı olarak göreve geri döndü. Koalisyonun dağılması ve Stoltenberg’in geri dönüşünden bu yana, İşçi Partisi anketlerde yeniden yükselişe geçti; bu durum, sonbahar seçimlerinin sonucunu giderek daha belirsiz hale getiriyor.

Değişen küresel dinamikler, ülkeyi stratejik önceliklerini yeniden değerlendirmeye zorladığından, dış siyasi belirsizlik 2025 yılında Norveç’te ana gündem maddesi olmaya devam ediyor. Uluslararası sahneye çıkan yeni Amerikan yönetimi, Norveç üzerinde savunma harcamalarını artırması ve NATO taahhütlerini güçlendirmesi yönünde baskıyı artırırken, aynı zamanda daha fazla kendi kendine yeterlilik konusunda tartışmaları da tetikledi. Aynı zamanda Norveç, AB ile ilişkilerini yeniden değerlendiriyor – sadece güvenlik işbirliği açısından değil, aynı zamanda önemli bir enerji tedarikçisi olarak üstlendiği rol açısından da. Bu değişen jeopolitik faktörler, hem savunma politikasını hem de Norveç’in Avrupa ile olan enerji bağlarının çerçevesini şekillendiriyor.

Ödeme

Banka havaleleri, açık ara en yaygın kullanılan ödeme yöntemidir. Norveç'in önde gelen tüm bankaları, ucuz, esnek ve hızlı bir uluslararası para transferi hizmeti sunan BIC/SWIFT elektronik ağını kullanmaktadır.

Merkezi bir yerel tahsilat sistemine dayalı hesapların merkezileştirilmesi ve para transferlerinin basitleştirilmiş yönetimi de nispeten yaygın bir uygulamadır.

Müşterinin bankasının web sitesi üzerinden ödeme emirlerinin gerçekleştirilmesini içeren elektronik ödemeler yaygın olarak kullanılmaktadır.

Kambiyo senetleri ve çekler, geçerli olabilmeleri için bir dizi resmi şartı yerine getirmeleri gerektiğinden ne yaygın olarak kullanılmakta ne de tavsiye edilmektedir. Ayrıca, alacaklılar ödeme aracı olarak çekleri kabul etmeyi sıklıkla reddetmektedir. Kural olarak, her iki araç da esas olarak bir borcun varlığını kanıtlamak amacıyla kullanılmaktadır.

Buna karşılık, senetler (gjeldsbrev) ticari işlemlerde çok daha yaygındır ve ödenmesi gereken tutarın kesin olarak kabulüyle birleştirildiğinde üstün garantiler sunar; bu da, daha sonra temerrüde düşülmesi durumunda, lehdarın yetkili bir mahkemeden icra emri almasına olanak tanır.

Borç Tahsili

Dostane aşama

Tahsilat süreci, borçluya anapara tutarının yanı sıra sözleşmede kararlaştırılan faiz cezalarının da 14 gün içinde ödenmesi talebinin gönderilmesiyle başlar.

Sözleşmede belirli bir ceza maddesi bulunmuyorsa, faiz, alacaklının ödeme talebini tebliğ etmesinden 30 gün sonra işlemeye başlar ve 2004 yılından bu yana, ilgili yılın 1 Ocak veya 1 Temmuz tarihi itibarıyla yürürlükte olan Norveç Merkez Bankası (Norges Bank) tarafından belirlenen ve ilgili yılın 1 Ocak veya 1 Temmuz tarihi itibarıyla yürürlükte olan baz faiz oranına göre hesaplanır ve bu orana sekiz yüzde puanı eklenir.

Ödeme yapılmaması veya bir anlaşmaya varılamaması durumunda, alacaklılar yarı idari bir organ olan Uzlaşma Kurulu’na (Forliksrådet) başvurabilirler. Bu prosedürden yararlanabilmek için, alacaklıların alacaklarını doğrulayan ve tutarları Norveç kronu cinsinden belirtilen belgeleri sunmaları gerekir.

Uzlaşma Kurulu daha sonra, tarafları şahsen veya resmi temsilcileri (stevnevitne) aracılığıyla dinlemeden önce, borçluya sunulan talebe yanıt vermesi için kısa bir süre tanır. Yargılamanın bu aşamasında avukatların katılımı sistematik olarak zorunlu değildir. Ulaşılan anlaşma, bir mahkeme kararıyla aynı şekilde icra edilebilir.

Yargı süreci

Bir uzlaşma sağlanamazsa, dava inceleme amacıyla ilk derece mahkemesine sevk edilir. Ancak, geçerli olduğu tespit edilen talepler için Uzlaşma Kurulu, mahkeme kararı niteliğinde bir karar verme yetkisine sahiptir.

Yüksek mahkemeye sevk edilen bir dava, belediye veya Bölge Mahkemesi nezdinde duruşmaya çıkma celbi ile başlar. Celp, borçluya tebliğ edilir ve borçluya, dilerse savunma niyetini mahkemeye bildirmesi emredilir.

Davalı, öngörülen süre içinde (yaklaşık üç hafta) celbe cevap vermezse veya duruşmaya gelmezse, Kurul, yine mahkeme kararı niteliğinde olan bir gıyabi karar verir. Yargılama süresi mahkemeden mahkemeye değişiklik gösterir.

Daha karmaşık veya ihtilaflı talepler, ilk derece mahkemesi (tingrett) tarafından görülür. Bu mahkemenin genel duruşmaları, sözlü delillere ve yazılı beyanlara dayanır. Mahkeme, kararını vermeden önce tarafların argümanlarını inceler ve tanıklarını dinler.

Norveç’te ticaret mahkemeleri sistemi bulunmamakla birlikte, ilk derece mahkemesi sermaye varlıklarının elden çıkarılması, miras devri ve iflas davalarını görme yetkisine sahiptir.

0

0

0

Hukuki Kararın İcrası

Yurt içi bir karar, kesinleştiği takdirde on yıl süreyle icra edilebilir. Borçlu karara uymazsa, alacaklı icra makamlarından kararın zorla icrasını talep edebilir; bu durumda icra makamları borçlunun mal varlıklarına ve fonlarına el koyar.

Norveç, AB üyesi olmasa da, “Brüksel Rejimi” kapsamında, AB ülkeleri tarafından verilen kararlar için, AB ödeme emirleri veya Avrupa İcra Emri gibi özel ve avantajlı icra mekanizmaları uygulanacaktır. AB üyesi olmayan ülkeler tarafından verilen kararlar ise, kararın verildiği ülkenin Norveç ile ikili veya çok taraflı bir anlaşmaya taraf olması koşuluyla, karşılıklılık esasına göre icra edilir.

İflas İşlemleri

MAHKEME DIŞI İŞLEMLER

Norveç’te, kanunla düzenlenmemiş olsalar da, özel ve yargı dışı olarak yürütülen yeniden yapılandırmalar yaygındır. Borçlular ve alacaklılar her türlü düzenlemeyi yapma özgürlüğüne sahiptir, ancak uygulamada genellikle Borç Yeniden Yapılandırma ve İflas Kanunu uygulanır. Taraflar isterse, süreç bir üçüncü taraf (bir avukat veya muhasebeci) tarafından yürütülebilir.

BORÇ YENİDEN YAPILANDIRMA

Bu prosedür, yalnızca istekli bir borçlu tarafından başlatılabilir. Borçlunun mali durumu, mahkeme tarafından atanan bir denetim komitesi tarafından değerlendirilir ve bir uzlaşma teklifi hazırlanır. Mahkeme onay verirse, bir uzlaşma komitesi ve mahkeme tarafından atanan bir kayyum, borçlunun faaliyetlerini yönetir ve bir uzlaşma anlaşması hazırlar. Borç uzlaşma süreci, borcun tamamen kapatılması, uzlaşma veya iflas işlemlerinin başlatılmasıyla sonuçlanabilir.

İFLAS İŞLEMLERİ

Yargılama, borçlu veya alacaklı tarafından mahkeme kararıyla başlatılabilir. Alacaklı, yargılama ile ilgili masrafları garanti etmelidir. Mahkeme, iflas kararı vermeden önce bir kayyım atar ve alacaklılar komitesi kurulması ihtiyacını değerlendirir; alacaklılara alacaklarını bildirmeleri için süre tanır (üç ila altı hafta). Borçlunun tüm varlıkları haczedilir, borç tutarı belirlenir ve onaylanmış alacakların listesi oluşturulur.

Bir uzlaşma sağlanamazsa, dava inceleme için ilk derece mahkemesine sevk edilir. Ancak, geçerli olduğu tespit edilen alacaklar için Uzlaşma Kurulu, mahkeme kararı niteliğinde bir karar verme yetkisine sahiptir. Yüksek mahkemeye sevk edilen bir dava, belediye veya Bölge Mahkemesi nezdinde duruşmaya çıkma celbi ile başlar. Celp, borçluya tebliğ edilir ve borçluya, dilerse savunma niyetini mahkemeye bildirmesi emri verilir.

Davalı, öngörülen süre içinde (yaklaşık üç hafta) celbe yanıt vermezse veya duruşmaya gelmezse, Kurul, yine mahkeme kararı niteliğinde olan bir gıyabi karar verir. Yargılama süresi mahkemeden mahkemeye değişiklik gösterir.

Daha karmaşık veya ihtilaflı talepler, ilk derece mahkemesi (tingrett) tarafından görülür. Bu mahkemenin genel yargılama usulü, sözlü deliller ve yazılı beyanlara dayanır. Mahkeme, kararını vermeden önce tarafların argümanlarını inceler ve tanıklarını dinler.

Norveç’te ticaret mahkemeleri sistemi bulunmamakla birlikte, ilk derece mahkemesi sermaye varlıklarının elden çıkarılması, miras devri ve iflas davalarını görmeye yetkilidir.

Son güncelleme tarihi: Mart 2025