Çin
Tayland
Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti
Avustralya
Avrupa
Amerika Birleşik Devletleri
JaponyaDoğrudan Yabancı Yatırımlara (DYY) dayalı büyüme ve bunun sonucunda ortaya çıkan ihracat
2026 yılında büyümenin biraz yavaşlaması beklenmekle birlikte, ılımlı seyrini sürdürecek ve yine de COVID öncesi seviyelerin (%7-8) altında kalacaktır. Ekonomik ivme, büyük ölçüde başta Çin, Tayland ve Vietnam olmak üzere doğrudan yabancı yatırımlardan (2024'te GSYİH'nin %5'i) kaynaklanmaktadır. Bu ülkeler öncelikle hidroelektrik, yenilenebilir enerji, elektrik şebekesi, madencilik ve altyapı sektörlerini hedeflemektedir. Örneğin, Çin’in 2021’de hizmete açılan Laos-Çin demiryolu hattının inşası ve finansmanı, ulaşımda devrim niteliğinde bir değişim yaratmıştır. Ancak, ülkenin borç yüküyle başa çıkma kabiliyetine ilişkin şüpheler, vasıflı işgücü eksikliği ve ihracat gelirlerinin daha büyük bir kısmını ülkesine geri getirme zorunluluğu, yabancı yatırımcıların güvenini olumsuz etkileyebilir. Aynı zamanda, kamu yatırımları (yollar, köprüler, barajlar ve elektrik şebekesi alanlarında) doğrudan yabancı yatırımları çekmede kilit bir rol oynamaktadır. Ancak, mali konsolidasyon kamu harcamalarını kısıtlamaktadır. Son olarak, kip’in istikrar kazanması ara mal ve ekipman ithalatının maliyetini düşürse de, yerel işletmelerin krediye erişiminin sınırlı olması yurt içi yatırımları engellemektedir.
Hizmetler, GSYİH’nın %40’ından fazlasını oluşturmaktadır ve bu sektörde yabancı turizm (her yıl GSYİH’nın %3’ünden fazlası), ulaştırma ve lojistik başı çekmektedir. Ağırlıklı olarak komşu ülkelerden gelen turizm, “2024 Laos’u Ziyaret Yılı” kampanyasından ve dış dünya ile bağlantıların iyileşmesinden fayda sağlamıştır. Turist sayısının 2026 yılına kadar Kovid öncesi seviyelere dönmesi beklenmektedir. Dış ticaretin katkısı olumlu seyrini sürdürecektir. Doğal kaynak ihracatı, ekonominin canlanmasına yardımcı olmaktadır. Çin yatırımları, elektrik ihracatında keskin bir artışa yol açmıştır (2024 yılında toplam ihracatın %15’i).
En büyük zorluklardan biri, enflasyonla mücadele olmaya devam etmektedir. Olağanüstü yüksek bir seviyeye ulaştıktan sonra (2023’te %31), enflasyon 2025’te %10’un altına düşmüştür ve 2026’da da düşmeye devam etmesi beklenmektedir. Küresel gıda ve enerji fiyatlarındaki düşüş ve kip'in değer kaybındaki keskin azalma, ithal enflasyonun gerilemesine neden olmuştur. Ayrıca, alternatif pazarlar arayan Çin, fiyatlarını düşürürken Güneydoğu Asya'daki satışlarını artırmıştır. Merkez bankası, faiz oranını bir yıl önceki %10,5 seviyesinden Ağustos 2025’te %9’a düşürdü. Ancak, ekonominin dolarlaşması nedeniyle, mevcut para miktarını düzenlemek için zorunlu karşılık ve açık piyasa işlemlerini tercih etmektedir. Enflasyonun gerilemesi, hanehalkı tüketiminde hafif bir artışa yol açmış olsa da, kısıtlayıcı ekonomi politikası nedeniyle tüketim hâlâ durgun seyreder.
Aşırı borç yükü kamu harcamalarını engelliyor
Kısıtlayıcı politika sayesinde 2022’den beri elde edilen birincil bütçe fazlası (yani faiz hariç), borç yükünü azaltmıştır. Bununla birlikte, bu yük hâlâ oldukça fazladır. Borçların büyük kısmı dış borçtan oluşmaktadır (%50’den fazlası Çin’e aittir) ve çoğunlukla ABD doları cinsindendir. Laos’un aşırı borcu, 2010 yılından bu yana belirlenen 35 Çin projesiyle bağlantılıdır. Çin, temerrüdü önlemek için düzenli olarak geri ödeme ertelemeleri sağlamaktadır. Borç yükümlülüklerine uyulmaması durumunda, ilgili altyapıyı işletme imtiyazı Çinli alacaklıya verilebilir. Sonuç olarak, toplam kamu borcunun yaklaşık %45’ini oluşturan devlet şirketi Electricité du Laos (EDL), China Southern Power Grid ile 25 yıllık bir imtiyaz anlaşması imzalamak zorunda kalmış ve bu anlaşma kapsamında Electricité du Laos Transmission Company Limited adlı ortak girişim kurulmuştur. Bu anlaşma, EDL’nin yönetim ve kontrolünü Çinli şirkete devretmektedir. Bu durum, iç pazarda elektriğin düşük fiyatlandırılması bağlamında gerekli hale gelmiştir. Borç servisi, özellikle eğitim ve sağlık alanlarında diğer kamu harcamalarını kısıtlamaktadır. 2024 yılında bu sektörlerdeki harcamalar GSYİH’nin yalnızca %11,3’ünü oluşturmuştur. Ayrıca, karayolu altyapısı bakımına ayrılan bütçe, ihtiyaç duyulan miktarın yalnızca üçte biri düzeyindeyken, sınır ötesi karayolu trafiği artmaktadır. Çin tarafından sağlanan borç hafifletmesine ek olarak, hükümet finansmanını esas olarak yerel bankalara yabancı para birimi veya kip cinsinden menkul kıymet ihraç ederek sağlamaktadır.
Laos’un Çin’e bağımlılığı, ülkenin ABD gümrük vergilerinden en çok etkilenen ülkelerden biri olmasının (%40) nedenini açıklayabilir. Ancak, ABD’ye yapılan ihracat toplam ihracatın yalnızca %1,6’sını oluşturmaktadır. Dolayısıyla, bu etkinin ticaret ortakları üzerinden dolaylı olarak hissedilmesi beklenmektedir. Ticaret dengesi önemli ölçüde fazla vermeye devam edecektir. 2024 yılında, ihracatın en büyük payını elektrik oluşturdu (toplamın %21,3’ü). Laos’un hedefi, “Güneydoğu Asya’nın bataryası” haline gelmektir. Vietnam, 2030 yılına kadar Laos’tan yaklaşık 5.000 MW elektrik ithal etmeyi planlamaktadır; bu, Laos’un planlanan ihracatının dörtte birini oluşturacaktır. Bunu madenler, elektronik ürünler (hızla büyüyen bir sektör) ve giyim izlemektedir. Ticaret fazlası, turizmden elde edilen hizmet gelirlerinin fazlasına eklenmektedir. Tayland’dan gelen gurbetçi havaleleri durgun seyretse de, doğrudan yabancı yatırımlar (DYY) ile birlikte bu fazlalar, yabancı yatırımcılara ödenen faiz ve temettülerin yanı sıra, Çin’in verdiği erteleme imkanı sayesinde vadesi uzatılan borç ödemelerini fazlasıyla telafi etmelidir. Bu durum, halen sınırlı düzeyde olan ve 2025 Haziran sonu itibarıyla 3,2 aylık ithalatı karşılayan döviz rezervlerinin artmasına katkıda bulunmaktadır.
İç siyasi istikrar ve dış bağımlılık arasında
Laos, 1975’teki monarşinin yıkılmasından bu yana tek bir parti tarafından yönetilmektedir: Laos Halk Devrimci Partisi (LPRP). Partinin genel sekreteri ve cumhurbaşkanı Thongloun Sisoulith, iktidarın aslan payını elinde tutarken, Ulusal Meclis esas olarak LPRP’nin kararlarını onaylamakla yetinmektedir. Şubat 2026’da yapılacak parlamento seçimlerinin hiçbir etkisi olmayacaktır. İfade ve basın özgürlüğünün olmaması, örgütlü bir muhalefetin ortaya çıkmasını engelliyor. Hükümet, siyasi muhaliflere, özellikle de Hmong azınlığı mensuplarına yönelik baskıları nedeniyle uluslararası toplum tarafından eleştiriliyor. Ancak 2022 yılından bu yana enflasyonun artmasıyla birlikte milletvekilleri giderek daha seslerini yükseltmeye başladı; yine de eleştiriler nadir olarak görülüyor. Rejim, siyasi istikrarı yabancı yatırımı çekmek için bir avantaj olarak sunmaktadır. Bununla birlikte, düşük ücretler, yolsuzluk, bölgesel eşitsizlikler, büyük altyapı projeleriyle bağlantılı zorla yerinden edilme ve yabancı yatırımcıların agresif madencilik ve tarım uygulamaları, hâlâ hoşnutsuzluğun kaynakları olmaya devam etmektedir.
Dış ilişkilerde ve karayla çevrili bir ülke olması nedeniyle Laos, bağımlı olduğu en güçlü komşuları olan Vietnam, Tayland ve Çin ile yakın ilişkiler sürdürmektedir. Laos, bölgesel (1997’den beri ASEAN) ve uluslararası (2013’ten beri DTÖ) kuruluşların üyesidir; bu da ülkenin tarafsızlığını ve işbirliğine açık olduğunu ortaya koymasına imkân vermektedir. Ülkenin ekilebilir arazileri, işgücü ve barajlardan elde edilen elektrik, komşuları, özellikle de devasa yatırımları, en büyük alacaklı konumuyla ve Mekong Nehri’nin yukarı kesimlerini kontrol etmesiyle baskın bir rol oynayan Çin’in erişimindedir. Çin ile Laos arasındaki bu dengesiz ilişki, Laos’un mali ve siyasi hareket alanını daraltmakta ve egemenlik konusunda soru işaretleri yaratmaktadır. Ayrıca, Laos uluslararası yardıma da bağımlıdır; ancak bu yardım, baskıcı iç politikalar nedeniyle azalma eğilimindedir.