Amerika Birleşik Devletleri
Çin
Avrupa
Güney Kore
Japonya
Tayvan (Çin Cumhuriyeti)2026’da büyüme hızı daha da yavaşladı
2025 yılında ekonomik büyüme güçlü seyrini sürdürdü ve 2024 yılına kıyasla hafif bir artış kaydetti. İhracat patlaması (2024 yılında GSYİH'nin %90'ı), ihracatın %30'unu oluşturan ülkenin en büyük ihracat pazarı olan ABD'nin yeni gümrük vergileri getirmesine rağmen, büyümenin ana itici gücü oldu. Nisan 2025'ten itibaren %10'luk geçici bir oran uygulandı, ardından Ağustos ayında bu oran %20'ye yükseltildi. Bu son vergi, Ekim ayında imzalanan ve Kurtuluş Günü’nde ilk olarak açıklanan %46’lık gümrük vergisini önemli ölçüde düşüren resmi bir anlaşmanın sonucudur. Ayrıca, ABD tarafından belirlenen kriterleri karşılamayan ve Vietnam tarafından üçüncü ülkelerden yeniden ihraç edilen ürünlere de %40’lık bir gümrük vergisi uygulanacaktır. İhracatın gücü esas olarak bilgisayar ve elektronik bileşenlere dayanıyordu; bunların bir kısmı gümrük vergisi artışlarından muaftır. Vietnam, Çin ile bir ölçüde benzer bir ekonomik yapıya ve siyasi sisteme sahiptir ancak komşusuna kıyasla daha düşük gümrük vergilerinden yararlanmaktadır ve bu nedenle Çin-ABD ticaret gerilimlerinden faydalanmaya devam etmiştir. Hizmetler tarafında ise, başta Çin (%24) ve Güney Kore (%19) olmak üzere uluslararası turist sayısındaki artış 2025 yılında da hızla devam etti ve 2019 seviyesini %18 aştı. Bu dinamik eğilimin aksine, hanehalkı tüketimi ılımlı seyrini sürdürmüş ve 2024 yılındaki hızına benzer bir tempoda seyretmiş, ancak salgın öncesi seviyelerin altında kalmıştır. Bununla birlikte, enflasyondaki hafif gevşeme, tüketim hacimlerinin bir miktar artacağına işaret etmektedir.
İhracatın 2026 yılında da büyümenin başlıca kaynağı olmaya devam etmesi beklenmekle birlikte, 2024 ve 2025 yıllarındaki keskin artışların ardından ortaya çıkan normalleşme eğilimi nedeniyle ihracatın büyümeye katkısı zayıflayabilir. İhracat, elektronik, giyim ve ayakkabı sektörlerinin hakim olduğu imalat üretimini desteklemeye devam edecektir. Üretim, tedarik zincirinin yeniden yapılandırılmasından hâlâ fayda görebilir. ABD’nin yeniden ihracata yönelik denetimini artırması, doğrudan yabancı yatırım (DYY) akışlarını teşvik edecek olsa da, yeniden ihracatın tanımı konusundaki devam eden tartışmaların yarattığı belirsizlik, yatırımcıların coşkusunu azaltabilir. Bu yatırım akışları ağırlıklı olarak Singapur, Çin ve Hong Kong’dan gelmektedir. Yabancı sermayeli şirketler, Vietnam ekonomisi için hayati öneme sahiptir. Ülkenin ihracatının yaklaşık %70’ini oluşturan bu şirketler, 2025 yılında %9’luk bir artış kaydetmiştir. Aynı zamanda, Tayland ile Kamboçya arasındaki gerginlikler nedeniyle Vietnam turizmi hızlı büyümeye devam edebilir. Ayrıca, Çin ile Japonya arasındaki diplomatik gerginlikler, Çinli turistlerin Japonya’ya seyahatlerini kısıtlayabilir ve bu da Vietnam’a gelen turist sayısını artırabilir.
Dezenflasyon eğiliminin devam etmesi, eksik istihdamın azalması ve %10’dan %8’e indirilen KDV oranının 2026 sonuna kadar uzatılması, özel tüketimi desteklemelidir. Ulusal Meclis’in, 2026 ile 2035 yılları arasında yürürlükte olacak bir program kapsamında halkın sağlık hizmetlerine erişimini genişletme ve tıbbi maliyetleri düşürme kararı da tüketimi daha da artırabilir. Vietnam Merkez Bankası (SBV), ekonomik faaliyeti desteklemek amacıyla 2023 yılında temel faiz oranını birkaç kez düşürdükten sonra, gösterge faiz oranını %4,5 seviyesinde tutarak mevcut durumu korudu. Bununla birlikte, 2025 yılında para politikası gevşetildi. SBV, banka kredi büyüme hedefini yükseltti. 2025 yılının ilk on bir ayında toplam kredi bakiyesi %17 oranında arttı (2024 yılının aynı döneminde bu artış %11 olmuştu). 1 Ekim’den itibaren bazı bankalar için zorunlu karşılık oranının düşürülmesi, bu artışa katkıda bulunmuş olabilir. 2026 yılında, ABD faiz oranlarındaki düşüş ve enflasyonun %4,5 hedefinin altında kalacağı öngörüsü nedeniyle aşağı yönlü baskı hafifleyebilse de, Mart 2025 itibarıyla toplam kredilerin %5,3’ünü oluşturan yüksek hacimli tahsili gecikmiş krediler, önemli ölçüde parasal gevşeme için hareket alanını sınırlayacaktır.
Uluslararası rezervlerin düşük seviyede kalması bekleniyor
2025 yılında kamu açığı önemli ölçüde genişledi. Yatırımlara odaklanan harcamalar (2025 yılının ilk on bir ayında %30 artış), gelir artışından (%17) daha hızlı (%19) büyüdü. 2026 yılında, açığın artmaya devam etmesi beklenmekle birlikte, bu artışın sadece hafif düzeyde olacağı öngörülmektedir. Harcamaların yine yatırımlara odaklanması beklenmektedir. Altyapı harcamalarının, ulaşım, enerji ve dijitalleşmeye öncelik verilerek önemli ölçüde artacağı tahmin edilmektedir. Ancak, arazi tahsisinde yaşanan gecikmeler ve yavaş onay süreçleri, uygulamayı aksatabilir. 2025 yılının ilk on bir ayında, kamu yatırım harcamaları yıllık planın yalnızca %63’üne ulaşmıştır. Üçte ikisinden fazlası yurt içi olan kamu borcu düşük seviyede kalacaktır. Bu borç neredeyse tamamen orta ve uzun vadeli borçlardan oluşmakta ve büyük ölçüde yerel para biriminde ifade edilmektedir. En büyük kırılganlık kaynağı, özellikle düşük performans gösteren kamu iktisadi teşebbüsleri ve kırılgan bir bankacılık sistemiyle ilgili koşullu yükümlülüklerden kaynaklanmaktadır.
Dış hesaplar açısından, ithalat artışının ihracat artışından daha yavaş bir hızda seyretmesi ve ihracatın 2024-2025 yıllarında yaşanan hızlı artışın ardından yavaşlaması nedeniyle, mal dengesi fazlasındaki düşüşe paralel olarak (2024 yılında GSYİH’nin %9,4’ü) cari işlemler fazlasının daralmaya devam etmesi beklenmektedir. Sermaye malları ve girdilere olan talebi artıran güçlü yatırımlar sayesinde ithalat canlılığını koruyacaktır. Ayrıca, Vietnam’da faaliyet gösteren yabancı şirketlerin elde ettiği kârların ülkesine geri gönderilmesinden kaynaklanan birincil gelir açığı (%3,4) genişleyebilir. Cari işlemler fazlasının daralması, Eylül 2025’te ithalatın 2,2 aylık tutarına denk geldiği tahmin edilen düşük döviz rezervleri üzerinde baskı yaratacaktır.
Çin-ABD gerilimlerinin hedefinde
Tô Lâm, önceki Genel Sekreter Nguyen Phu Trong’un Temmuz 2024’teki vefatından bu yana Vietnam Komünist Partisi’nin başında bulunmaktadır. Parti lideri olarak göreve geldiğinden bu yana, bilim ve teknoloji, uluslararası entegrasyon, hukukun üstünlüğü ve özel sektör öncülüğünde büyüme olmak üzere dört temele dayanan yeni bir ulusal kalkınma stratejisi başlatmıştır. Silahlı Kuvvetler mensubu General Luong Cuong, Ekim 2024’te Ulusal Meclis tarafından atanmasının ardından cumhurbaşkanlığı görevini devraldı. Beş yılda bir düzenlenen 14. Parti Kongresi, Ocak 2026’da gerçekleştirilecektir. İllerdeki parti örgütlerini, bakanlıkları ve orduyu temsil eden kongre delegeleri, 2026-2030 dönemi için Merkez Komitesi’ne yaklaşık 200 üye seçecektir. Merkez Komitesi daha sonra, ülkenin dört ana liderini bir araya getiren Politbüro üyelerini atayacak: Parti Genel Sekreteri, Başbakan, Devlet Başkanı ve Ulusal Meclis Başkanı. Siyasi sürekliliğin sağlanacağı yönünde yaygın bir beklenti var. 2025 yılının sonunda, Kongre’ye sunulacak kilit bir belge olarak, kalkınmaya yönelik stratejik bir plan niteliğindeki siyasi rapor taslağı kamuoyunun görüşüne sunuldu. Rapor, dört temel unsurla tanımlanan yeni bir büyüme modelinin oluşturulması gerekliliğini yineliyor ve yıllık ortalama %10’luk bir GSYİH büyüme hedefi belirliyor.
Vietnam, 2024 yılında diplomatik sahnede özellikle aktifti. Özellikle güvenlik alanında birçok Asya ülkesiyle (Japonya, Filipinler ve Malezya) daha yakın ilişkiler kurdu ve stratejik ortaklık çerçevesi altında ABD ile bağlarını pekiştirdi. Ancak, yeni ABD yönetimi ile ilişkiler, ertesi yıl, ABD’nin Vietnam ile olan geniş ticaret açığı ve Vietnam’ın Çin ürünlerini yeniden ihraç ettiği yönündeki iddiaları gerekçe gösterilerek uygulanan, tarihin en yüksek “karşılıklı” ABD gümrük vergilerinin getirilmesiyle gölgelendi. Çin-ABD gerilimleri ve ABD’nin topyekûn gümrük vergisi saldırısı karşısında, Vietnam’ın ABD ile Çin arasında dengeleme politikasını sürdürmesi giderek zorlaşmaktadır. Nisan 2025’te Xi Jinping’in ziyareti sırasında, ikili ekonomik ilişkileri güçlendirmek amacıyla 45 anlaşma imzalandı. Güney Çin Denizi’ndeki toprak anlaşmazlığına rağmen Pekin, önemli bir ticaret ortağıdır ve 2024 yılında ithalatın %38’ini, ihracatın ise %15’ini oluşturmuştur. Uluslararası diplomatik sahnedeki varlığını güçlendirmeye devam etmek amacıyla Vietnam, 2025 yılında Endonezya, Yeni Zelanda, Birleşik Krallık, Singapur ve Tayland olmak üzere beş ülkeyle ilişkilerini stratejik ortaklık düzeyine yükseltti. Vietnam’ın diplomatik sahnedeki varlığı, Ekim 2025’te Birleşmiş Milletler Siber Suçlar Sözleşmesi’ne (Hanoi Sözleşmesi) ev sahipliği yapmasıyla da vurgulanmıştır.