AB–ABD: Ticari Gerilimi Önlemeye Yönelik Uzlaşma Yakın Takipte

20 Mayıs’ta Avrupa Birliği Konseyi ile Avrupa Parlamentosu’nun Turnberry Anlaşması’nın onay metinlerinde uzlaşmaya varması, Brüksel ile Washington arasındaki ticari ilişkilerde yeni bir döneme işaret ediyor. Ancak transatlantik ilişkilerde yumuşama görüntüsünün ardında, anlaşma esasen bir risk yönetimi stratejisini yansıtıyor: amaç, ABD’de yeni bir korumacılık dalgasını önlemek ve Washington’ın taahhütlerini yerine getirmemesi durumunda misilleme araçlarını korumak.

Öne çıkan veriler

• %15 vs. %0: Transatlantik uzlaşmanın merkezindeki iki kritik gümrük tarifesi tavanı
• 31 Aralık 2026: ABD’nin tam uyumu için son tarih
• 31 Aralık 2029: Uzatma olmazsa anlaşmanın sona ereceği tarih

Ticaret savaşına dönüşün önlenmesi

Donald Trump’ın Avrupa ürünlerine %30’a varan gümrük vergisi tehdidi sunduğu 2025 yazında imzalanan Turnberry Anlaşması, bu oranı %15 ile sınırlandırdı. Buna karşılık Avrupa Birliği, ABD’den ithal edilen sanayi ürünlerindeki tarifeleri kaldırmayı ve bazı tarım ve gıda ürünlerinde pazar erişimini artırmayı taahhüt etti.

Avrupa’da “dengesiz anlaşma” eleştirilerine rağmen metin, net bir ekonomik rasyonaliteye dayanıyor: ticaret çerçevesini güvence altına almak ve Avrupalı ihracatçılar için daha yüksek maliyetli senaryoları önlemek.

Washington’a karşı güvence mekanizmaları 

Avrupa uzlaşmasının en dikkat çekici yönü, uygulama metinlerine eklenen koruma ve güvenlik mekanizmaları. Bu yapı üç temel unsurdan oluşuyor:

• ABD’nin %15 tarife sınırını aşması veya mevcut vergileri yeterince azaltmaması halinde devreye girecek askıya alma maddesi (özellikle çelik ve alüminyum türevlerinde %50’ye varan tarifeler için). AB’nin uyum için belirlediği son tarih: 31 Aralık 2026.
• Avrupa sanayisine ciddi zarar verecek ithalat artışında devreye alınabilecek korunma mekanizması
• 31 Aralık 2029 itibarıyla, yasal uzatma olmazsa tavizlerin sona ereceğini öngören “sunset” (sona erme) maddesi

Bu çerçevede AB, koşullu, esnek ve geri döndürülebilir bir ticaret anlaşmasını resmen onaylıyor.

Resmi büyüt

Resmi küçült

^{Grafik verileri ektedir.}

Avrupa hesabı neden kırılganlaştı?

Anlaşmanın imzalandığı 2025 yazından bu yana küresel ticaret dengesi değişti. ABD Yüksek Mahkemesi’nin IEEPA (Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası) kapsamındaki kararı, Trump yönetiminin hızlı ve geniş çaplı gümrük artışları uygulama kapasitesini sınırladı.

Bu gelişme, anlaşmanın Avrupa açısından göreli cazibesini azalttı. AB’nin Çin hariç diğer ülkelere kıyasla elde ettiği avantajı ifade eden “Turnberry indirimi”, Eylül 2025 ile Mart 2026 arasında 4,4 puandan 1,4 puana geriledi.

Buna rağmen riskler ortadan kalkmış değil. ABD’nin otomotiv sektörüne yönelik baskıları ve yılın ikinci yarısında yeni ticaret önlemleri olasılığı, ticari gerilimin yeniden tırmanabileceğine işaret ediyor.

Sektörlere göre karma etkiler

Avrupa imalat sanayi açısından tablo karmaşık ve dengeli riskler içeriyor. Özellikle otomotiv sektörü, bu çifte etkili yapıyı ortaya koyuyor: Avrupalı ihracatçılar ABD’de %25 yerine %15 tarife avantajı elde edecek, ancak bunun karşılığında Avrupa pazarında rekabet yoğunlaşacak.

Tarım ve gıda sektöründe ise tavizler daha hedefli ve kontrollü. Bazı işlenmiş ürünlerde önemli tarife indirimleri sağlanırken, süt gibi hassas alanlarda tarife kotaları uygulanıyor.

 Olivier Rozenberg, Coface Siyasi Analisti.

Dünyadaki en güncel ekonomik gelişmeler ışığında iş risklerinizi güvenle yönetmek için Coface uzmanlarına şimdi danışın!
 

^{1 Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA)}