Yaz dönemi boyunca emtia piyasalarında genel tabanlı bir yükseliş yaşandı ve bu eğilimin dışında kalan neredeyse hiçbir sektör olmadı. Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilimler, El Niño’nun yeniden etkisini göstermesi, iklim kaynaklı aksaklıklar ve enerji dönüşümüne bağlı büyüyen ihtiyaçlar; enerji, tarımsal emtialar ve endüstriyel metallerde eş zamanlı fiyat artışlarını tetikliyor.
Artık hiçbir emtia yükselen fiyatlardan muaf görünmüyor. Enerji, metaller ve tarım ürünleri; jeoekonomik bozulmaların ve iklim kaynaklı şokların etkisini tam anlamıyla hissediyor.
Şimdilik yıl sonuna kadar, hatta daha uzun süreli bir dönemde, bu eğilimin tersine döneceğine işaret eden güçlü bir sinyal bulunmuyor.
Simon LACOUME, Coface Sektör Ekonomisti
Sektör ve ülke riskleri hakkında detaylı analizlerimiz için: Metal Sektörü: Risk Analizi ve Ekonomik Görünüm | Coface
Enerji Krizinde Tanıdık Bir Senaryo
Yaz aylarının görece sakin başlamasının ardından ABD ve İran arasındaki yeniden tırmanan saldırılar ile Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırıları, enerji arzına ilişkin endişeleri yeniden gündeme taşıdı. Düşük stok seviyelerinin etkisiyle petrol fiyatları hızla yükseliş trendine geri döndü (Şekil 1). Brent petrolün varil fiyatı, 22 Mayıs’tan bu yana ilk kez yeniden 100 ABD dolarının üzerine çıktı. Rafine ürünlerde ise artış çok daha sert gerçekleşti. Haziran ayına kıyasla motorin fiyatları %30, jet yakıtı fiyatları ise %35 yükseldi. Bu yükselişin temel nedeni, Karadeniz, Körfez bölgesi ve Rusya’daki rafineri kapasitesinde yaşanan aksaklıklar oldu. Coface, şimdilik 2026 yılı için varil başına 85 ABD doları petrol fiyatı öngörüsünü koruyor. Ancak son dönemde artan jeopolitik gerilimler yukarı yönlü riskleri belirgin şekilde artırmış durumda.
Benzer bir tablo doğal gaz piyasasında da görülüyor. Avrupa’da doğal gaz fiyatları, düşük stok seviyeleri ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) kargoları için kızışan rekabetin etkisiyle %12 yükselerek 2023’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Yaz aylarında Avrupa ve Asya’daki sıcak hava dalgaları soğutma amaçlı enerji talebini artırırken, aynı dönemde düşen su seviyeleri hidroelektrik ve nükleer enerji üretimini önemli ölçüde sınırlandırdı.
Tarım Emtialarında İklim Kaynaklı Baskı Güçleniyor
Tarım emtiaları da fiyat rallisine güçlü katkı sağlıyor. Bu yükseliş; başlıca tahıllarda (buğday, mısır ve pirinç) küresel hasadın yıllık bazda %2 azalması, Avrupa genelinde tekrarlayan sıcak hava dalgaları ve El Niño’nun güç kazanmasıyla birlikte 2027’ye yönelik giderek kötüleşen beklentilerden kaynaklanıyor.
Aylık bazda mısır fiyatları %20 yükselirken, buğday fiyatları %18 ve şeker fiyatları %11 artış gösterdi. Buğday fiyatları yıllık bazda ise %50 yükseldi. Arjantin, ABD ve Avustralya gibi büyük üretici ülkelerdeki zayıf hasatlar bu artışta etkili oldu. Art arda yaşanan sıcak hava dalgalarının etkilediği Batı Avrupa’da da görünüm endişe verici. Fransa Tarım Bakanlığı'nın son verilerine göre ülkede mısır üretimi bu yıl %50 azalabilir.
Daha uzun vadede en büyük risk, El Niño’nun etkisini artırması olarak görülüyor. Bu durum, pirinç ve soyadan palm yağı ve şekere kadar geniş bir ürün yelpazesinde küresel tarımsal üretim üzerinde baskı oluşturabilir. Tahıl piyasalarındaki baskının zamanla gıda değer zincirinin tamamına, özellikle de hayvancılık sektörüne yayılması bekleniyor.
Endüstriyel Metallerde Yükselişin Devam Etmesi Bekleniyor
Kısa süre önce ton başına 14.000 ABD dolarının üzerine çıkarak tarihi zirvesini gören bakır, endüstriyel metal fiyatlarındaki yükselişe öncülük ediyor. Coface’ın geçtiğimiz ay yayınlanan araştırmasında da vurgulandığı üzere, kısa vadeli arz sıkışıklıklarının ötesinde piyasa güçlü yapısal dinamiklerle desteklenmeye devam ediyor. Çin’de stok yenileme faaliyetleri, küresel ekonomide elektrifikasyon süreci, enerji altyapısı yatırımları ve veri merkezi kapasitesindeki büyüme bu eğilimin temel itici güçleri arasında yer alıyor.
S&P Endüstriyel Metaller Endeksi, son bir ayda çinko (%2) ve bakırın (%0,8) desteğiyle %3’ün üzerinde yükseldi. Bu performans, mevcut yükseliş döngüsünün uzun süre devam edebileceğine işaret eden bir diğer güçlü sinyal olarak öne çıkıyor.
Küresel piyasalardaki belirsizlikleri daha iyi anlamak ve ticari risklerinizi öngörmek için Coface uzmanlarına şimdi danışın.
