30 Ekim’de, Devlet Başkanları Xi Jinping ve Donald Trump, 2019’dan bu yana ilk kez Güney Kore’deki APEC Zirvesi kapsamında bir araya geldi. İki ülke, ABD’nin nadir toprak tedarikini çeşitlendirmesi, Çin’in ise deflasyonist baskıları yönetip teknolojik bağımsızlığını sürdürmesi için zaman kazandıracak taktiksel bir anlaşmaya vardı.
Bu anlaşma kapsamında açıklanan tavizler küresel ticaret işletmelerine bir nebze nefes aldırabilir. Ancak anlaşma kırılgan: özellikle yarı iletkenler ve nadir topraklar konusunda birçok anlaşmazlık sürüyor ve tarafların elinde ticaret gerilimini yeniden alevlendirebilecek kozlar bulunuyor.
Kuala Lumpur Görüşmelerinde Sağlanan Başlıca Uzlaşı Noktaları
Gümrük Vergileri Üzerine
ABD, fentanil ithalatına uygulanan gümrük vergisini %20’den %10’a düşürmeyi ve Çin menşeli ithalat üzerindeki toplam gümrük oranını %41’den %31’e indirmeyi kabul etti. Ayrıca, %24’lük karşılıklı gümrük vergilerinin askıya alınma süresi 10 Kasım 2026’ya kadar uzatıldı. Çin tarafında ise ABD tarım ürünlerine uygulanan %10–15’lik vergilerin kaldırılması gündemde.
İhracat Kontrolleri
ABD, ihracat kontrolleri kapsamında uygulanan %50 iştirak kuralını bir yıl süreyle askıya alacak. Çin ise beş ek nadir toprak elementine yönelik planlanan kontrolleri ve ekstrateritoryal düzenlemelerin uygulanmasını bir yıl erteleyecek.
Resmî Ziyaretler
Başkan Trump gelecek yıl Nisan ayında Çin’i ziyaret edecek; Başkan Xi Jinping ise daha sonra ABD’ye bir ziyaret planlıyor.
Tarım
Çin, Beyaz Saray tarafından açıklanan notta belirtildiği üzere, ABD’den soya fasulyesi, hayvansal ürünler ve sebze alımlarını artırmayı taahhüt etti.
Liman Ücretleri
Son olarak, her iki ülke de karşılıklı liman ücretlerine yönelik bir yıllık duraklama kararı aldı.
Makroekonomi: Ayrışmayı Yavaşlatan Ama Durdurmayan Bir Ateşkes
Anlaşma, bazı gümrük vergilerini geçici olarak düşürürken yeni ihracat kontrol önlemlerini de önlemiş oluyor; bu da ikili ticarete sınırlı ölçüde destek sağlayabilir. Çin açısından bu, ABD’ye doğrudan ihracatta toparlanma ve tarife kaynaklı üretim taşımalarının yavaşlaması sayesinde büyüme tahminlerinde +0,2 puanlık artışla 2026 için %4,4’e ulaşma potansiyeli anlamına geliyor.
Yine de etkisi sınırlı kalacak: tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesi eğilimi devam ediyor ve elektronik ile ilaç gibi hassas sektörler, gelecekteki gümrük artışlarına karşı kırılgan kalıyor.
Dolayısıyla bu ateşkes, durumu temelden değiştirmiyor: ABD’nin Çin ithalatına bağımlılığı sürüyor ve Tayvan, teknoloji savaşı gibi jeopolitik gerilimler, iş dünyası planlamaları üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.
Sektörlere Göre Farklı Etkiler
Teknoloji ve Yarı İletkenler
ABD’nin kritik yazılımlara yönelik yeni kısıtlamaları askıya alması, Çin’in teknolojik bağımsızlık arayışına kısa süreli bir nefes alma imkânı sunuyor. Ancak ABD’nin ileri teknoloji çiplerde taviz vermemesi, Çinli üreticiler için darboğazları sürdürecek. Aynı zamanda, ABD’li üreticiler de Çin’in analog çiplere yönelik anti-damping önlemleri karşısında kırılgan durumda kalıyor.
Nadir Topraklar ve Stratejik Sektörler
Çin’in beş yeni nadir toprak elementine uygulayacağı kontrolleri ertelemesi, ABD’li şirketlere stok oluşturmak için bir yıl daha kazandırıyor. Ancak Çin’in küresel rafine etme kapasitesinin %90’ını kontrol etmesi, üreticilerin alternatif tedarik zincirleri kurma çabalarını zorunlu kılıyor.
Tarım
ABD’deki tarım üreticileri, özellikle soya fasulyesi üreticileri, anlaşmadan fayda görecek. Ancak Pekin’in alım taahhütlerine rağmen açıklanan miktarlar tarihsel ortalamanın altında kalıyor. Çin’in Brezilya üzerinden ikame stratejisini sürdürmesi, beklenen toparlanmanın etkisini sınırlıyor.
İmalat ve Tüketim Malları
Gümrük vergilerinin düşmesi, Çin’den ABD’ye tekstil, oyuncak ve düşük marjlı ürün ihracatında kısmi bir toparlanma sağlayabilir. Aynı zamanda tarife farkının daralması, montaj hatlarının üçüncü ülkeler (Vietnam, Hindistan vb.) üzerinden “dolaylı yönlendirilmesi” sürecini geçici olarak yavaşlatabilir.
Bu ateşkes, kısa vadeli bir nefes alma fırsatı sunsa da kalıcı garantilerden yoksun. Şirketler, tedarik zincirlerinin parçalanması riskine karşı dikkatli kalmak zorunda.
ABD-Çin arasındaki stratejik rekabet, küresel ticaret için süregelen bir risk unsuru olmaya devam ediyor
Coface Kuzey Asya Ekonomisti Junyu Tan
>> Çin ve ABD’ye ilişkin tam ülke risk değerlendirmemizi ve ekonomik tahminlerimizi okuyun:
Çin Ülke Risk Değerlendirmesi - ABD Ülke Risk Değerlendirmesi.
Notlar:
- Şubat 2025’te ABD, Çin’den gelen mallara %10 gümrük vergisi uygulamış, Çin’in fentanil öncüllerinin akışını engellemedeki yetersizliği gerekçesiyle bu oran Mart ayında %20’ye çıkarılmıştı.
- 29 Eylül’de ABD Ticaret Bakanlığı, Entity List kapsamını genişleterek listedeki şirketlerin %50 veya daha fazla sahip olduğu iştiraklerin de özel lisans olmadan ABD menşeli ürün veya teknolojiyi ithal edemeyeceğini açıklamıştı.
- 9 Ekim’de Çin Ticaret Bakanlığı, yabancı kuruluşların, ürünün değerinin %0,1’i veya daha fazlasını oluşturan Çin menşeli nadir toprakları ya da bu elementlere dayalı teknolojiyi içeren ürünleri ihraç etmeden önce devlet onayı alması gerektiğini duyurmuştu.
