NextGenerationEU programının sona yaklaşmasıyla birlikte, Kurtarma ve Dayanıklılık Fonu (Recovery and Resilience Facility – RRF) kapsamındaki fonların yalnızca %58’i tahsis edildi. Bu durum, 2026 sonuna kadar dağıtılması gereken yaklaşık €270 milyarın hâlâ beklemede olduğu anlamına geliyor. Bu yetersiz kullanım, plan kapsamında belirlenen büyüme ivmesini ve yapısal hedefleri zayıflatıyor.
AB GSYH Tahminleri (2025: %1,5 2026: %1,4)
- €806,9 milyar: NextGenerationEU’nun toplam büyüklüğü (bunun €650 milyarı Kurtarma ve Dayanıklılık Fonu’na ayrıldı)
- %58: Avrupa genelinde bugüne kadar tahsis edilen RRF fonlarının payı (2026 sonuna kadar yaklaşık €270 milyar hâlâ dağıtılacak)
- +%0,4/yıl: Komisyon’un 2020–2030 dönemi için başlangıçta öngördüğü ortalama AB GSYH artışı — fonların emilimindeki gecikmeler nedeniyle nihai etki daha düşük
Dağıtım gerçekleri karşısında iddialı bir program
2021’de başlatılan NextGenerationEU (NGEU), Avrupa Birliği’nin Covid-19 krizinin üstesinden gelmesini sağlamak ve benzeri görülmemiş €806,9 milyarlık bir toparlanma planı aracılığıyla yapısal dönüşümü desteklemek amacıyla tasarlandı. Programın ana ayağı olan Kurtarma ve Dayanıklılık Fonu (RRF), yeşil ve dijital dönüşüm dâhil olmak üzere altı temel alandaki projelerin finansmanını hedefliyor.
2026’nın başı itibarıyla fonların yalnızca %58’i tahsis edildi ve fiilen harcanan pay bunun da altında kaldı. Bu durum, beklenen kısa ve uzun vadeli büyümeyi tehlikeye atıyor.
>> Detaylı ekonomik içgörüler için şimdi iletişime geçin! <<
Fonların kullanımında çoklu engeller
Gecikmeler; idari darboğazlar, sınırlı uygulama kapasitesi ve değişen siyasi bağlamlardan kaynaklanıyor. Ukrayna’daki savaş, enerji krizi ve enflasyon, ülkeleri planlarını revize etmeye zorladı ve bu da ödemelerin yavaşlamasına neden oldu. Fonlar karşılığında talep edilen ve kimi zaman kamuoyunda tepki çeken reformlar ertelendi ya da yeniden müzakere edildi; İspanya ve İtalya bu duruma örnek teşkil ediyor.
Buna ek olarak, bazı ülkeler AB kredilerini finansal piyasalara kıyasla daha az avantajlı bulabiliyor. Nitekim İspanya, kredi profilindeki iyileşme sayesinde, Kurtarma ve Dayanıklılık Fonu kapsamındaki €83 milyarlık kredi imkanının €67 milyarından vazgeçeceğini açıkladı.
Karma bir ekonomik etki
Bugüne kadarki tahsis ilerlemesi dikkate alındığında Yunanistan, Hırvatistan, İtalya ve Portekiz gibi ülkeler fonlardan en fazla yararlananlar arasında yer alsa da, Avrupa GSYH’si üzerindeki toplam etkinin beklentilerin altında kalacağı öngörülüyor. Tahminlere göre, fonlar tam olarak kullanılmış olsaydı, 2020–2030 döneminde yıllık büyüme ortalama %0,4 daha yüksek olabilirdi. Ancak zamanla yarış, hükümetleri yüksek katma değerli yapısal reformlar yerine uygulanması daha kolay projelere yönlendiriyor.
Avrupa kurtarma planının eşi benzeri görülmemiş büyüklüğünün ardında, farkı yaratan unsur uygulamadır. Yatırım ve reform projeleri yoluyla fonların yetersiz kullanımı veya yanlış tahsisi, zaten kısıtlı bir mali ortamda kısa ve uzun vadeli büyüme potansiyelini zayıflatacaktır.
diyor Laurine Pividal, Coface Güney Avrupa Ekonomisti.
2026 sonrası: kısmi ancak hedefli bir rahatlama
NGEU’nun sona ermesiyle oluşacak boşluk, kısmen başka araçlarla telafi edilebilir. Bunlar arasında, Readiness 2030 programı kapsamında savunma sanayine yönelik SAFE kredileri yer alıyor (2026–2030 döneminde €150 milyar).
Ancak bu araçların sektörel kapsamının savunma sanayisiyle sınırlı olması ve daha esnek kurallar içermesi (fonların %35’inin, AB, AEA, EFTA ve Ukrayna dışındaki üçüncü ülkelerden gelen ürünlere ayrılabilmesi), NGEU’nun çeşitlilik ve yapısal dönüşüm hedefleriyle karşılaştırıldığında makroekonomik etkiyi sınırlıyor.
> İşletmenizi bugünden korumak için size en yakın uzmanımızla iletişime geçin!
