Enerji şoklarına karşı rakiplerine kıyasla daha iyi donanıma sahip olan Çin, Orta Doğu’daki gerilimlere bağlı arz kesintilerini şu aşamada sınırlamayı başarıyor. Ancak artan girdi maliyetleri ve küresel talepteki yavaşlama, zaten baskı altındaki şirket marjlarını zorlamaya devam ediyor.
Öne çıkan bulgular
- %35: Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol akışının Çin’e yönelen payı
- +%0,5: Üretici fiyatlarında 41 ay sonra ilk yıllık artış
- 100+ gün: Çin’in stratejik petrol rezervlerinin net ithalat gün karşılığı
Çin neden Asya’daki rakiplerine göre daha dayanıklı?
Hidrokarbon ithalatına yüksek bağımlılığı olan birçok Asya ülkesinin aksine Çin, Orta Doğu’da uzayan bir krize karşı çeşitli tampon mekanizmalara sahip. Ülkenin enerji karması büyük ölçüde yerli kömüre dayanıyor; petrol ve gazın toplam nihai enerji tüketimindeki payı ise %39 ile küresel ortalamanın (%62) oldukça altında.
Buna ek olarak önemli depolama kapasitesi bulunuyor: Geçici bir arz kesintisi durumunda stratejik petrol rezervleri, net ithalatın yaklaşık 100 gününü karşılayabiliyor. Bu nedenle Çin’e yönelik petrol akışlarının %35’inin geçtiği Hürmüz Boğazı kritik olsa da, kısa vadede fiziki arz sıkıntısı riski sınırlı kalıyor.
Üretici fiyatları üç yıl sonra ilk kez yükseldi
Akışlar devam etse de maliyetler artıyor. Enerji ve kimyasal fiyatlarındaki yükseliş, Çin ekonomisinin geneline yayılmaya başladı. Mart ayında üretici fiyatları yıllık bazda %0,5 arttı; bu, üç yılı aşkın süredir ilk artış oldu. Özellikle petrokimya sektörü bu yükselişe önemli katkı sağladı.
Şimdilik bu maliyet artışları, nihai talebin hâlâ kırılgan olduğu bir ortamda orta ve alt üretim zincirleri tarafından karşılanıyor. Tüketici fiyatları ise; yakıt fiyat düzenlemeleri, elektrikli araçların artan payı ve kamu destekleri sayesinde sınırlı kalmaya devam ediyor.
Marj baskısı: KOBİ’ler ön cephede
Bununla birlikte girdi maliyetlerindeki kalıcı artış, şirket kârlılığını aşındırmaya başladı. Tekstil, kimya ve sentetik lifler gibi sektörler şimdiden üretim azaltımına gidiyor. Artan düzenleyici yükümlülükler ve uyum maliyetleri de bu baskıyı artırıyor.
KOBİ’ler, maliyetleri fiyatlara yansıtma konusunda daha düşük pazarlık gücüne sahip oldukları için özellikle kırılgan. Buna karşılık büyük şirketler, uzun vadeli sözleşmeler, ölçek ekonomileri ve güçlü bilançolar sayesinde bu şoku daha iyi yönetebiliyor.
İkame ve küresel yavaşlama arasında hassas denge
Paradoksal biçimde bu kriz, ASEAN ülkeleri ve Hindistan’a kıyasla Çin’in sanayi konumunu güçlendirebilir. Aynı zamanda elektrikli araçlar, batarya ve güneş enerjisi gibi alanlarda Çin'in yeşil teknolojilerine olan küresel talebi artırıyor.
Ancak asıl risk farklı: Uzayan kriz ve buna bağlı enerji fiyatlarındaki kalıcı artış, küresel büyümeyi baskılayabilir. Enerji fiyatlarının savaş öncesine göre iki katına çıkması, 2026’da küresel büyümeyi %1’den fazla düşürebilir ve bu durum Çin’e yönelik talebi olumsuz etkileyebilir.
Çin, enerji karması ve sanayi yapısı sayesinde büyük bir arz şokundan kaçınmayı başarıyor. Ancak maliyetlerdeki kalıcı artış, özellikle fiyat geçişi yapamayan şirketlerde yeni bir kırılganlık yaratıyor:
marj baskısı.
Junyu Tan, Kuzey Asya Ekonomisti
➡️ Orta Doğu’daki gelişmelerin küresel ticaret ve şirket riskleri üzerindeki etkilerini derinlemesine analiz etmek için uzman içeriklerimizi inceleyin.
➡️ Şirketinizin değişen risk ortamına nasıl uyum sağlayabileceğini öğrenmek için çözümlerimizi keşfedin.
