ABD, İsrail ve İran arasındaki askeri gerilim enerji piyasaları üzerinde aşırı baskı oluşturuyor. Şu ana kadar ciddi bir arz kesintisi yaşanmamış olsa da, Hürmüz Boğazı çevresinde artan riskler çatışmanın uzaması halinde küresel ekonomi için ciddi bir tehdit oluşturuyor.
Öne çıkan rakamlar
- Dünya petrol tüketiminin %20’si Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor
- Varil başına 147 dolar: Brent petrolün, uzun süreli bir arz kesintisi halinde yeniden test edebileceği tarihi zirve
Şu anda en olası görünen birkaç gün veya haftayla sınırlı çatışma senaryosu, etkilerin nispeten sınırlı kalmasını sağlayabilir.
Ancak gerilim uzarsa, makroekonomik etkiler büyüyebilir ve yalnızca enerji fiyatlarıyla sınırlı kalmayabilir.
Ruben Nizard, Sektör Araştırma Direktörü, Coface
Kısa vadede enerji piyasalarına doğrudan etki
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları enerji piyasaları açısından önemli bir dönüm noktası oluşturdu. Pazartesi günü açılışta Brent petrol %10’dan fazla yükseldi. Bu artış, somut bir arz kesintisinden ziyade jeopolitik risk primindeki yükselişi yansıtıyor.
Bu tırmanıştan önce petrol piyasalarında belirgin bir arz fazlası bulunuyordu. OPEC+ dışı üreticilerdeki artış ve hızlı stok yenileme süreci fiyatları baskılı tutmuş, 2025’te ortalama varil fiyatı 68 dolar seviyelerinde gerçekleşmişti. Ancak son gelişmelerle birlikte arz güvenliği yeniden ciddi bir soru işaretine dönüştü.
Hürmüz Boğazı: Enerjinin kritik dar boğazı
Hürmüz Boğazı, dünya petrol tüketiminin yaklaşık %20’sinin ve deniz yoluyla taşınan ham petrolün %30’a yakınının geçtiği bölge. Mevcut gerilim fiyatları şimdiden yukarı çekmiş durumda.
Bölgeyi bypass etme kapasitesi sınırlı olduğu için uzun süreli kesintiler Brent petrolü rahatlıkla üç haneli rakamlara taşıyabilir. Bu durum Şubat 2022’deki 122 dolar zirvesinin veya 2008’deki 147 dolar rekorunun aşılması riskini güçlendiriyor.
Petrol arzında altyapı riski
İran bölgenin en büyük üreticisi olmasa da, İran arzındaki bir kesinti kırılgan piyasalarda hızlı bir etki yaratacaktır. İran günlük 3 milyon varilin üzerinde üretim yapıyor ve bunun 1,5 milyon varilden fazlasını — ağırlıkla Çin’e — ihraç ediyor. Bu akışın kesilmesi, özellikle Asya’daki alıcıları daha pahalı alternatiflere yönelmeye zorlayarak fiyatları yukarı iter.
İran’ın yalnızca kendi arzı değil, aynı zamanda diğer Körfez ülkelerinin enerji altyapılarını da hedef alma ihtimali piyasalar için daha büyük bir tehdit. OPEC+’ın 4–5 milyon varil/gün seviyesindeki sınırlı ve büyük oranda Suudi Arabistan ile BAE’de yoğunlaşmış yedek kapasitesi, potansiyel hasarın etkisini azaltmada yetersiz kalabilir.
Petrolün ötesine geçen zincirleme etkiler
Riskler yalnızca petrol sektörü ile sınırlı değil. Hürmüz Boğazı aynı zamanda:
- LNG taşımacılığında
- Gübre
- Endüstriyel metaller (ör. alüminyum)
- Petrokimya ürünleri
için de hayati bir koridor.
Ayrıca bölgesel gerilimin artması halinde Bab el-Mendeb veya Süveyş Kanalı gibi diğer stratejik noktalar da etkilenebilir. Bu durum navlun maliyetlerini ve sigorta primlerini artırabilir.
Sonuç olarak tedarik zincirlerindeki bu kademeli bozulma, enerji ithalatına bağımlı ekonomilerde arz sıkıntısı ve enflasyon baskısı riskini güçlendiriyor.
Uzun vadeli risk: Küresel makroekonomik şok
Petrol fiyatlarının uzun süre 100 doların üzerinde kalacağı aşırı bir senaryo, küresel enflasyonda yeni bir dalga yaratabilir ve merkez bankalarını gevşeme adımlarını geri alarak yeniden sıkılaştırmaya zorlayabilir.
Brent fiyatında 15 dolarlık kalıcı bir artış, küresel büyümeyi 0,2 puan düşürebilir ve enflasyona 0,5 puan ekleyebilir.
Bu tür bir ortam, zayıf büyüme + yüksek enflasyon karışımıyla yeniden stagflasyon riskini gündeme getirerek, şirketler ve uluslararası ticaret için ciddi sonuçlar doğurabilir.
Coface uzmanları tarafından hazırlanan kapsamlı 2026 Ülke ve Sektör Risk Rehberini indirmek için tıklayın: 2026 Ülke ve Sektör Riski El Kitabı: Karar Vericiler İçin Rehber | Coface
Tüm hizmetlerimiz hakkında detaylı bilgi almak için:
Coface ile İletişime Geçin - Kredi Risk Yönetimi | Coface
1 Aden körfezini Kızıldeniz'e bağlayan boğaz.
