Litvanya

2025’te istikrarlı ve güçlü büyüme

2025 yılında büyümenin, euro bölgesi ortalamasının oldukça üzerinde ve güçlü bir şekilde devam etmesi beklenmektedir. Bu büyüme, büyük ölçüde AB fonlarının devam eden kullanımıyla desteklenmektedir (2021–2027 dönemi için 10,2 milyar avro; GSYİH’nin yaklaşık %15’i; 2024 sonu itibarıyla %45’i taahhüt edilmiş ve %10’dan azı ödenmiştir). GSYİH’nin %46’sını oluşturan ve ağırlıklı olarak ihracata yönelik sanayi sektörü (makine, elektrikli ve elektronik ekipman, kimyasallar), Rusya pazarının kaybına uyum sağlamış ve ekonomiye olumlu katkı sağlamaya devam etmektedir. Çin’e karşı artan “reshoring” çabalarının bir parçası olarak “nearshoring”i güçlendirme yönündeki son çağrılar da Litvanyalı şirketlere fayda sağlayabilir. Ülkenin euro bölgesine üyeliği, doğrudan yabancı yatırım (DYY) akışlarını kolaylaştırmakta ve bu da mevcut ivmeyi destekleyecektir. Hizmetler (GSYİH’nin %63’ü), ekonominin temel dayanaklarından biri olmaya devam edecektir; özellikle finansal hizmetler ve teknoloji dış kaynak kullanımı gibi gelişmekte olan sektörlerin, dijitalleşme ve bulut hizmetlerine yönelik artan küresel talebin desteğiyle büyümesi beklenmektedir. Rusya ve Beyaz Rusya ile ticaretin azalmasına rağmen, Baltık Devletleri boyunca uzanan kuzey-güney yüksek hızlı ulaşım koridorlarının (Rail Baltica) tamamlanmasının ardından ulaştırma sektörü büyümeye devam etmektedir. Polonya ve AB’nin geri kalanıyla karayolu bağlantılarının da iyileşmesi beklenmektedir.

Reel ücretlerdeki büyümenin devam etmesi ve Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) faiz oranlarını gevşetmeye devam etmesi, özel tüketime (GSYİH’nin %60’ı) ek destek sağlamaktadır. Yüksek işsizlik oranına (Nisan 2025’te %6,3) rağmen, işsizliğin önemli bir kısmının yapısal nitelikte olması ve bu durumun kilit sektörlerde işgücü sıkıntısına yol açması nedeniyle işgücü piyasası sıkı kalmaya devam etmiştir. Ukraynalı mültecilerin akını, bu baskıyı yalnızca marjinal ve geçici olarak hafifletmiştir. Bununla birlikte, enerji fiyatları için 2024 yılına kıyasla daha elverişsiz bir karşılaştırma tabanı ve ücret artışlarının da tetiklediği hizmet fiyatlarındaki devam eden yükseliş nedeniyle enflasyon hızla artmaktadır (2024’te %0,7 iken Nisan 2025’te %4,1). Güçlü tüketici talebi de enflasyonist baskılara katkıda bulunurken, konaklama, ulaşım ve kültür hizmetlerinde Ocak 2026’da %9’dan %12’ye çıkarılması planlanan KDV artışı da bu baskıyı artırmaktadır. Ayrıca, şirketlerin birikmiş tasarruflarına yapılan önemli yatırımlar ekonomik faaliyete ivme kazandırırken, iş dünyasındaki güven de artmaktadır.

Savunma harcamaları nedeniyle baskı altındaki bütçe

Askeri harcamalardaki keskin artış (GSYİH’nin %3’üne yükseltildi) ve Rail Baltica girişiminin belirli bileşenlerini de içeren stratejik altyapı projelerinin yeniden canlanması nedeniyle, 2025 yılında bütçe açık kalmaya devam edecektir. Gelir tarafında ise hükümet, Ocak 2025’te kurumlar vergisi oranının %15’ten %16’ya çıkarılmasına ve 2023 yılında 256 milyon avro gelir sağlayan banka kârlarına uygulanan istisnai verginin (Nisan 2024’te onaylanan) uzatılmasına güveniyor. 2026 yılında hükümet, kurumlar vergisi oranını artırmaya devam edecektir (%16’dan %17’ye). Ancak bu önlemler, yeni harcamaların büyüklüğünü telafi edemeyecektir. Ayrıca, asgari ücretlileri muaf tutan gelir vergisi reformunun (Ocak 2025) vergi tabanını daraltması beklenmekle birlikte, bu durum yüksek gelirler üzerindeki daha yüksek vergi dilimleriyle kısmen telafi edilecektir. Karışık finansman stratejisine (iç mali kaynaklar, Avrupa transferleri ve borçlanma) rağmen, güvenlik gündemlerine öncelik verilmesi ve kamu yatırım seviyelerinin sürdürülebilir olması nedeniyle kamu borcu artacaktır (ancak ılımlı seviyede kalacaktır).

Cari hesabın 2025 yılında genel olarak istikrarlı kalması ve hafif bir açık vermesi beklenmektedir. Cari hesap, hizmet ihracatının dayanıklılığından ve Avrupa Birliği’nden (AB) gelen transferlerden fayda sağlamaktadır. Ancak, askeri teçhizat ithalatındaki artış ile enerji ithalatına, sermaye mallarına ve ara ürünlere olan bağımlılık gibi çeşitli faktörler cari hesabı olumsuz etkilemektedir. ABD’ye yapılan ihracat sınırlı olmakla birlikte (toplamın yaklaşık %4’ü), mobilya ve makine sektörleri küresel talebin zayıflamasından olumsuz etkilenebilir. Ayrıca, Litvanya’nın Avrupa değer zincirleri aracılığıyla dolaylı olarak maruz kaldığı riskler, ülkeyi ABD’nin gümrük vergilerindeki artışlara karşı savunmasız hale getirmektedir.

Gergin jeopolitik ortamda kırılgan bir koalisyon

Merkez sol Litvanya Sosyal Demokrat Partisi (LSDP), Ekim 2024 seçimlerini kazanarak parlamentodaki sandalye sayısını 13’ten 52’ye çıkardı. Parti daha sonra Sol Demokratlar Birliği – Litvanya İçin (DSVL, ılımlı sol, 14 sandalye) ve yeni popülist parti Nemunas Şafağı (PPNA, 20 sandalye) ile üçlü bir koalisyon kurdu. Koalisyon, 141 sandalyenin 86’sını elinde bulundurarak rahat bir çoğunluğa sahiptir. Ancak koalisyon, özellikle PPNA’nın belirsiz ideolojisi ve lideri Remigijus Žemaitaitis’i çevreleyen tartışmalar nedeniyle kırılgan bir yapıya sahiptir. Žemaitaitis, antisemitik yayınlar nedeniyle soruşturmaya uğramış ve Nisan 2024’te Seimas’taki milletvekilliğinden istifa etmek zorunda kalmıştı. PPNA’nın hükümete dahil edilmesi, Mayıs 2024’te ikinci beş yıllık dönem için yeniden seçilen Cumhurbaşkanı Gitanas Naus?da’nın yanı sıra birçok Batılı ortağın da eleştirilerine yol açtı. Ayrıca, Başbakan şu anda soruşturma altında; zira %49 hissesine sahip olduğu bir şirketin, sübvanse edilmiş bir kamu kredisinden haksız olarak yararlanmış olabileceği iddia ediliyor. İç gerilim riski hâlâ yüksek. Bu sürtüşmelere rağmen, yeni hükümet Avrupa yanlısı ve iş dünyası dostu bir tutum sergiliyor. Sosyal konularda ise aile yardımlarını artırmayı, emekli maaşlarını enflasyona endekslemeyi, kayıt dışı çalışmaya karşı çabaları güçlendirmeyi ve elektrik piyasasının rekabet gücünü artırmayı hedeflemektedir. Ancak, bu reformların uygulanması, önceki dönem boyunca zaten gözlemlenen zayıf koalisyon disiplini ve bürokratik verimsizlikler nedeniyle yavaşlayabilir.

Uluslararası alanda Litvanya, Avrupa-Atlantik tutumlarıyla sıkı bir uyum içinde olmaya devam etmektedir. Almanya ile güvenlik işbirliği, Aralık 2023’te, 2025’ten itibaren bir Alman tugayının (4.800 asker) Litvanya topraklarında kalıcı olarak konuşlandırılmasına izin veren ikili bir anlaşmanın imzalanmasıyla derinleşti. Tugay, Nisan 2025’te faaliyete geçirilmiş ve bu, NATO’nun doğu kanadının güçlendirilmesinde önemli bir adım olmuştur. Bu işbirliği, Rusya’nın hibrit savaşta bir etki aracı olarak kullandığı, Belarus ile halihazırda inşa edilmiş olan sınır çitine ek bir unsur oluşturmaktadır. Moskova ve Minsk ile ilişkiler son derece düşmanca seyrini sürdürürken, 2021’in sonlarında Vilnius’ta bir Tayvan temsilcilik ofisinin açılmasından bu yana Çin ile bağlar da bozulmuştur. Buna karşılık Pekin, gayri resmi bir ticaret ambargosu uygulamaya koydu; bu ambargo 2025 yılında da hâlâ yürürlükte olup ikili ticareti kısıtlamaktadır. Bu gerilimler sürerken Litvanya, diğer Baltık ülkeleriyle işbirliği içinde kullanılan Klaipėda (ulusal) ve Inkoo (Finlandiya) LNG terminalleri aracılığıyla enerji tedarikini çeşitlendirme çabalarını sürdürmüştür.

Son güncelleme: Haziran 2025