Elektronik endüstrisinin kilit metalleri arasında yer alan kalay—yalnızca lehimleme, küresel talebin %50’sini oluşturuyor—enerji ve dijital dönüşümlerden büyük ölçüde faydalanıyor. Ancak özellikle Kongo Demokratik Cumhuriyeti (KDC) ve Myanmar’da arz artışı sınırlı kalıyor. Bu durumun, 2021’den bu yana ilk kez, 2026 kadar erken bir tarihte arz açığına yol açması bekleniyor.
Yıl başından bu yana kalay, demir dışı metaller içinde en keskin fiyat artışını yaşayan metal oldu: yıllık bazda %70 artışla ton başına 50.000 ABD dolarına yükseldi. Çok kısa vadede, kalay fiyatlarındaki yüksek oynaklık, başlıca metal borsalarındaki (LME, SHFE) düşük stoklara bağlı spekülatif baskılarla açıklanabilir¹.
Veriye dayalı teknolojilere yönelik talebin, kalay fiyatlarındaki son yükselişi beslediği açık. Yılın ilk yarısında ortalama fiyatların ton başına 45.000 ABD doları seviyesinde (%40 yıllık artış) seyretmesini bekliyoruz.
Simon Lacoume, Coface Sektör Ekonomisti
Demir dışı metaller: Genel bir yükseliş eğilimi
Bakırdan alüminyuma ve nikele kadar demir dışı metaller son aylarda güçlü bir toparlanma gösterdi ve Ocak ayında belirgin bir hızlanma yaşandı.
LME endeksi yıllık bazda %34 arttı; bu oran, 2025’in 2024’e göre yalnızca %6 büyümesine kıyasla çok daha güçlü.
Enerji dönüşümü bu trendi desteklese de tek açıklama bu değil:
- Dijital dönüşüm (veri merkezleri, yarı iletkenler) yoğun metal kullanımı gerektiriyor,
- Spekülatif baskılar ivmeyi daha da artırıyor.
Kalay, bunun mükemmel bir örneği.
Yaklaşan arz açığı ve Çin’in süregelen hakimiyeti
Genel olarak, rafine kalay üretiminin 2026’da %3 artması, 2025’teki %2 büyümeyi takip etmesi bekleniyor. Ancak bu artış, 2026’da talepte öngörülen %3,5’lik yükselişi karşılamaya yetmeyecek.
Dolayısıyla piyasanın bu yıl itibarıyla açığa düşmesi ve bunun sonraki yıllarda da sürmesi bekleniyor.
Uzun vadede en kritik konu, maden kapasitesinin genişletilmesi olacak; çünkü mevcut rezervlerin tükenmesi tüm değer zinciri açısından büyük bir kırılganlık yaratıyor.
Çin, küresel rafine kalay üretiminin %50’sini karşılıyor.
Anti-involüsyon önlemlerine rağmen, Çin üretiminin 2026’da %5 büyüme ile güçlü kalacağını öngörüyoruz. Kalay, Çin’in veri yönetimi altyapısında kendine yeterlilik hedefinin stratejik bir bileşeni olmaya devam ediyor.
Buna karşılık, komşu Endonezya²’da düzenleyici kısıtlamalar ve madencilik projelerine yönelik artan isteksizlik nedeniyle üretim düşebilir. Ülke üretiminin 2026’da %2 azalması bekleniyor (bir önceki yıl -%1).
En büyük kırılganlık, özellikle Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Myanmar’dan sağlanan kalay cevheri arzında yatıyor. Bu iki ülke, küresel üretimin %20’sini ve Çin’in kalay cevheri ithalatının %60’ını oluşturuyor.
KDC’de M23 isyancı güçleri ile Kongo hükümet ordusu arasındaki sık çatışmalar, Kuzey Kivu’daki madencilik faaliyetlerini olumsuz etkiliyor ve özellikle Bisie madeninde (küresel üretimin %6’sı) düzenli kesintilere yol açıyor.
Myanmar’da ise bir dizi operasyonel belirsizlik, kalay çıkarımını piyasa beklentilerinin altında tutmaya devam ediyor.
Sınırlı stoklarla desteklenen giderek daha güçlü bir talep görünümü
Çok kısa vadede, bakır fiyatlarındaki yükselişin ardından spekülatif yayılma etkileri, kalay da dahil olmak üzere diğer metal fiyatlarındaki artışı hızlandırdı.
Ayrıca 2025 boyunca düşük seyreden piyasa stokları, son aylarda fiyat artışını destekledi.
Yükseliş döneminde stok yenileme ihtiyacı, Ocak ayındaki güçlü yukarı yönlü ivmeye adeta “ateşledi” (Şekil 3).
Spekülasyonun azalmasıyla fiyat oynaklığının artık yataya dönmesi bekleniyor.
Uzun vadeye bakıldığında, kalay talebinin yükseliş eğiliminin sürmesi öngörülüyor.
Veriye dayalı teknolojilerin talep ettiği metal yoğun altyapılar nedeniyle elektronik bileşen talebi hızlanmaya devam edecek.
SEMI’nin son raporuna göre, küresel silikon gofret (Yonga Plakası) sevkiyatlarının 2026’da %5,2 artarak (2025’te +%5,4), 13.500 milyon inç kare (MSI) seviyesine ulaşması bekleniyor. Yenilikler verimliliği artıracak olsa da dijitalleşmenin tetiklediği talep artışını karşılamaya yetmeyecek.
Güçlü talep, sınırlı stoklarla baskılanıyor
Kısa vadede bakır fiyatlarındaki artış diğer metallere, kalay da dahil olmak üzere, yayıldı.
Ayrıca büyük borsalardaki düşük seviyeler bu yükselişi destekledi.
Yükselişle aynı anda stok yenileme süreci, trendi daha da güçlendirdi.
Ancak spekülatif hareketlerin azalmasıyla fiyat oynaklığının hafiflemesi bekleniyor.
Uzun vadede, yarı iletkenler ve veri depolama altyapısının metal yoğun talebi sayesinde kalay talebinin artmaya devam etmesi öngörülüyor.
SEMI’nin son raporuna göre, küresel silikon gofret (Yonga plakası) sevkiyatları 2026’da %5,2 artacak; 2025’te bu oran %5,4 idi.
İnovasyon metal kullanımını azaltacak olsa da dijitalleşmenin yarattığı talebi karşılamaya yetmeyecek.
Daha fazlası için
1) London Metal Exchange ve Shanghai Futures Exchange
2) Endonezya, dünyanın ikinci büyük kalay cevheri üreticisidir.
3) SEMI: Semiconductor Equipment and Materials International – elektronik ve yarı iletken üretim tedarik zinciri için küresel endüstri birliği
4) MSI: “million square inches” – 1 MSI = 645,16 m²
