Ahşap talebinde kademeli toparlanma
2024 yılı, bir önceki yıl %1 daralmanın ardından %2,9 oranında artış gösteren mal ticaretindeki toparlanmaya rağmen, küresel ahşap ve ahşap ürünlerine yönelik talebin zayıf seyretmesiyle karakterize edildi. Avrupa ve ABD’de süregelen yüksek faiz oranları nedeniyle zayıf seyreden inşaat faaliyeti, ahşap sektörünü olumsuz etkilemeye devam etti. Sonuç olarak, ahşap sektöründeki aktörler fiyatlarını düşürdü. AB’de, ahşap ile ahşap, mantar, saman ve örgü malzemelerinden yapılan ürünlerin imalatına ilişkin üretici fiyatları 2024 yılında %2,2 oranında azaldı. Benzer şekilde, ABD’de ahşap ve ahşap ürünleri üretici fiyat endeksi %1,4 oranında geriledi.
Hâlâ kırılgan bir durumda olsa da sektör, öncelikle inşaat faaliyetlerinin itici gücüyle 2025 yılının ilk yarısında toparlanmaya başladı. Bu ivmenin 2026 yılına kadar devam etmesi bekleniyor; bu durumdan, başta Almanya, İsveç, Finlandiya ve Fransa olmak üzere, çoğunlukla Avrupa Birliği’nde (hacim bazında küresel yuvarlak odun üretiminin %12’si) bulunan yuvarlak odun üreticileri faydalanacaktır. ABD (%11), Hindistan (%9), Çin (%8) ve Brezilya (%8) ilk beşi tamamlamakta olup, bu ülkeler toplu olarak küresel yuvarlak odun üretiminin %50’sinden fazlasını karşılamaktadır. Yuvarlak odun genellikle kalite, ağacın hangi kısmından alındığına ve türüne göre belirlenen üç türe ayrılır. Her bir kategori, üç farklı ana kullanım alanına yol açmaktadır; bunlardan en önemlisi, esas olarak ısı üretimi için kullanılan ve dünya yuvarlak odun üretiminin yaklaşık yarısını oluşturan odun enerjisidir. Yenilenebilir doğası ve sürdürülebilir şekilde hasat edildiğinde karbon nötr olması nedeniyle odun, yeşil enerjiye geçiş sürecinde giderek daha değerli hale gelmektedir. Odun artıklarıyla üretilen odun pelet üretiminin artışı bu eğilimi yansıtmaktadır. 2019 ile 2023 yılları arasında küresel üretim yıllık ortalama %2,9 oranında artmıştır. Bununla birlikte, bu segmentin önemine rağmen, küresel odun piyasaları odun enerjisi sektöründeki gelişmelerden büyük ölçüde etkilenmemektedir. Bunun başlıca nedeni, bu kategorinin neredeyse tamamen iç piyasada kullanılması – küresel ihracat, üretimin yalnızca %0,3’ünü oluşturmaktadır – ve bu kategorinin endüstriyel uygulamalara yönelik diğer yuvarlak odun türleriyle doğrudan rekabet etmemesidir.
İkinci ahşap kategorisi, yuvarlak odun üretiminin %28’ini oluşturan kerestedir (ABD ve Kanada’da “lumber” olarak bilinir). Bu kategori, inşaat iskeletlerinde yaygın olarak kullanılan çam, köknar ve ladin gibi yumuşak ağaçlar ile döşeme ve mobilya gibi uygulamalarda tercih edilen meşe, akçaağaç ve ceviz gibi sert ağaçlar olarak sınıflandırılır. Avrupa Birliği’nde, 2025 yılının ilk yarısında konut inşaat ruhsat sayılarındaki toparlanmanın işaret ettiği inşaat sektöründeki toparlanmanın ilk belirtilerinin, kereste talebinde artışa yol açması beklenmektedir. Ayrıca, 2025 yılının ikinci yarısında öngörülen ilave parasal genişlemeyle desteklenen inşaat ruhsatlarındaki yükseliş eğiliminin devam etmesi beklenmektedir. Öte yandan ABD’de, sektörün zorlu bir dönemden geçmesine rağmen, 2026 yılı boyunca öngörülen yavaş ama istikrarlı para politikası gevşemesi ve konut sıkıntısı, inşaat faaliyetlerini canlandırabilir. Bu durum, son dört yıldır durgun seyreden, hatta hafif bir düşüş gösteren ABD’deki kereste fabrikalarının faaliyetlerini destekleyebilir. Buna karşılık, Çin inşaat sektörünün durgun seyrini sürdürmesi muhtemeldir.
Döngüsel bir toparlanmanın ötesinde, kereste talebi, sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu bir malzeme olarak konumlanmasıyla giderek daha da güçlenmektedir. Ahşap, çatı yapıları ve diğer yapı bileşenlerinde çeliğe alternatif olarak giderek daha fazla ilgi görmektedir. Bu gelişmeler, özellikle iğne yapraklı kereste ihraç eden ülkeleri olumlu etkileyecektir; zira bu ürün, toplam kereste üretiminin üçte ikisini oluşturmaktadır. ReportLinker’e göre, küresel iğne yapraklı kereste ihracatının neredeyse yarısını gerçekleştiren AB ilk sırada yer alırken, onu Kanada (%22) ve Rusya (%16) izlemektedir.
Selüloz odunu talebi (yuvarlak odun üretiminin %18’i) zayıflayabilir. Bu kategori, esas olarak odun hamuru ile kağıt ve kağıt ürünlerinin üretiminde kullanılmaktadır. Bu tür ürünlerin, özellikle de kağıt bazlı ambalajların (kağıt ürün hacminin %70’i) tüketim artışı, 2025 ve 2026 yıllarında küresel ekonomi ve ticaretteki büyümenin yavaşlamasından olumsuz etkilenebilir.
Odun fiyatlarındaki dalgalanma riskinin artması
Talep temel göstergelerindeki iyileşmenin, odun ve odun ürünleri fiyatlarında küçük de olsa bir artış eğilimi yaratması beklenmektedir. İki yıllık düşüşün ardından, küresel odun fiyatları toparlanmaya başlamıştır. 2022-2024 döneminde %14,5 düşüş kaydeden ve sert ve yumuşak kesme keresteyi kapsayan IMF birincil emtia fiyat endeksi, 2025 yılının ilk yarısında bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla %1,5 artış göstermiştir. Bu temel göstergeler genel olarak zayıf seyrini sürdürmekte olup, küresel ölçekte önemli bir fiyat artışının gerçekleşme olasılığını sınırlamaktadır.
Bununla birlikte, kereste ve ahşap bazlı ürünleri hedef alan ABD ticaret önlemleri, yurt içi fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabilir. Mart 2025’te ABD yönetimi, Ticaret Genişletme Yasası’nın 232. maddesi kapsamında kereste ve ahşap ürünleri (mobilya dahil) ithalatına ilişkin bir soruşturma başlattı. Bunun ardından, iğne yapraklı kereste ve belirli ahşap mobilya ithalatına gümrük vergileri getirildi. Bu vergiler 14 Ekim 2025 tarihinde yürürlüğe girdi; mobilya ile ilgili vergilerde ise 1 Ocak 2026 tarihinde ek artışlar yapılması planlanıyor. İğne yapraklı keresteye uygulanan gümrük vergileri, ABD’nin iğne yapraklı kereste ithalatının yaklaşık %80’ini karşılayan Kanada’yı öncelikle etkiliyor. Bu ithalatların bir ticaret anlaşması (USMCA) nedeniyle yeni gümrük vergilerinden muaf tutulması beklenmesine rağmen, ABD hükümeti 2025 yazında Kanadalı yumuşak ağaç kerestesine yönelik telafi edici ve anti-damping vergilerini artırdı. Bu durum, çoğu Kanadalı şirket için toplam vergi oranının %14,34’ten %25,19’a yükselmesine yol açtı. Ahşap mobilyalara gelince, en çok etkilenen ekonomiler Vietnam, Çin ve Meksika’dır. Yeni gümrük vergisi duyuruları, fiyat dalgalanmalarının artmasına neden olabilir. Örneğin, tüm Kanada mallarına %25’lik bir gümrük vergisi uygulamakla tehdit eden Başkan Donald Trump’ın seçilmesi, ABD’de kereste fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskıya katkıda bulunmuştur. 2025 yılının ilk çeyreğinde, Chicago Mercantile Exchange’de Eylül 2025 vadeli işlem sözleşmeleri neredeyse %25 oranında artış göstermiştir.
Bu arada, dünyanın diğer ucunda, bölgenin özellikle ahşap ve ahşap ürünleri ticaretini düzenleyen Avrupa Ormansızlaşma Karşıtı Yönetmeliği (EUDR), 30 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe girecek. Yönetmelik, AB içinde tüketilen ve AB tarafından ihraç edilen ürünlerin küresel ormansızlaşmaya veya ormanların bozulmasına katkıda bulunmamasını sağlamayı amaçlamaktadır. Kahve veya palmiye yağı gibi emtiaları da kapsayan bu düzenleme, AB’nin ahşap ve türev ürünlerinin ticaretini etkileyecektir. Uyum süreci, özellikle izlenebilirlik teknolojilerine yönelik gerekli yatırımlar nedeniyle, hem AB içindeki hem de dışındaki ahşap şirketleri için maliyetlerin artmasına yol açacaktır. AB içinde ise EUDR, ithalatı daha karmaşık hale getirecek ve muhtemelen tedarik zincirinde aksaklıklara neden olacaktır.
Diğer bir açıdan bakıldığında, küresel ısınma da ahşap fiyatlarındaki dalgalanmaya katkıda bulunmaktadır. Yüksek sıcaklıklar, orman yangınlarının sıklığını ve şiddetini artırarak ham ahşap arzını önemli ölçüde etkilemektedir. Dünya Kaynakları Enstitüsü’ne göre, son yıllarda yangın faaliyetlerinde artış yaşanmış olup, 2024 yılı orman yangınları açısından en şiddetli yıl olarak kayda geçecek ve 2023’teki önceki rekoru aşacaktır. Küresel ısınma, istilacı türlerin ve orman hastalıklarının ortaya çıkmasını ve hayatta kalmasını teşvik ederek ahşap arzını da etkilemektedir.
Ahşap fiyat dalgalanmalarına karşı farklı maruz kalma düzeyleri
Ham odun ve kereste fiyatlarındaki artış, odun tedarik zincirindeki alt sektörlerdeki işletmeler için risk oluşturabilir. Talebin toparlanma eğiliminde olmasına rağmen kırılgan seyrini sürdürdüğü bir ortamda, şirketler artan girdi maliyetlerini müşterilere tam olarak yansıtmakta zorlanabilir ve bu da kâr marjlarının daralmasına yol açabilir. Bu risk, ham veya az işlenmiş odun ithalatına büyük ölçüde bağımlı olan ülkelerde özellikle ciddidir. Birçok Asya ülkesi kendi orman kaynaklarına sahip olsa da, hafif işlenmiş odun ithal etmekte ve ardından kontrplak veya ahşaptan yapılmış sofra ve mutfak eşyaları gibi ahşap ürünleri ihraç etmektedir. Bu ithalat bağımlılığı, Asya şirketlerinin 2021 ve 2022 yıllarında küresel odun fiyatlarındaki artıştan ne ölçüde faydalanabildiğini sınırlamıştır. Ahşap sektöründe faaliyet gösteren halka açık şirketlerden oluşan bir panel temelinde, bölgenin medyan FAVÖK marjının söz konusu dönemde Kovid öncesi ortalamaya kıyasla iki puandan az bir artış gösterdiğini ve 2015 ile 2019 yılları arasında %9,4 olan seviyeden 2021’de %11,3’e yükseldiğini gözlemliyoruz.
Sektördeki Avrupalı şirketler bu fiyat artışından daha fazla faydalandı. İsveç, Finlandiya ve Almanya dahil olmak üzere bölgedeki birçok ülke, asgari düzeyde işlenmiş ahşap ihraç etmektedir. Sonuç olarak, bölgenin medyan FAVÖK marjı, 2015–2019 döneminde ortalama %12,2’den 2021’de %15,5’e yükselmiştir.
Ancak bu eğilimden en çok yararlananlar Kuzey Amerikalı şirketler oldu. Bu şirketler de, özellikle Kanada’da olduğu gibi, asgari düzeyde işlenmiş ahşap ihracatına büyük ölçüde bağımlıdır; zira Kanada, kereste net ihracatçısı konumundadır. 2021 yılında, bölgenin ahşap sektöründeki medyan EBITDA marjı, 2015-2019 döneminde %10,4 olan seviyeden %20’ye sıçradı. Bununla birlikte, bazı segmentler hammadde maliyetlerindeki enflasyona karşı hâlâ savunmasız durumdadır. Örneğin, ABD’de kereste (ABD ve Kanada dışında dünyanın geri kalanında “timber” olarak adlandırılır) üretici fiyatları 2025 yılının ilk yarısında bir önceki yıla göre yaklaşık %7 oranında toparlanırken, ahşap işleme ürünleri fiyatları sabit kalmış, kontrplak fiyatları ise %2 oranında gerilemiştir.
Son güncelleme: Ekim 2025
Ahşap
