Kağıt

Kağıt endüstrisi 2024 yılında yeniden büyümeye geçti; selüloz üretimi, selüloz fiyatları ve kağıt ürünleri üretimi sırasıyla %2, %5 ve %4 oranında artış gösterdi. Bu ılımlı toparlanma, hanehalkı tüketimi ve sanayi üretiminin durgun seyrettiği bir dönemde birkaç çeyrek süren stok eritme sürecinin ardından, müşteri sektörlerinden gelen talebin canlanmasından kaynaklandı.

Ancak bu toparlanmanın kısa ömürlü olduğu görülüyor. 2024 yılının ikinci yarısında yavaşlama belirtileri ortaya çıktı ve 2025 yılının ilk yarısına gelindiğinde, Brezilya, Kanada ve İsveç dahil olmak üzere birçok pazarda kağıt hamuru ve kağıt ürünleri üretimi düşmeye başladı. Trump yönetiminin gümrük vergisi politikalarıyla daha da kötüleşen küresel ekonomik görünümün etkisiyle, üretim ve fiyatların 2025 yılı boyunca yatay seyredeceği ve aşağı yönlü risklerin ağır basacağı öngörülmektedir.

Yüksek enerji maliyetleri ve düşük maliyetli üreticilerin yoğunlaşan rekabetinden, aşırı hava olaylarının artan etkisine ve sıkılaşan çevre düzenlemelerine kadar uzanan sektörün karşı karşıya olduğu zorluklara ek olarak, büyümenin yavaşlaması yine de uzun zamandır beklenen konsolidasyonu hızlandırabilir. Smurfit-WestRock birleşmesi ve International Paper’ın DS Smith’i satın alması gibi büyük anlaşmaların da gösterdiği gibi, bu eğilim son yıllarda zaten ivme kazanmıştır.

Uzun vadede, ana segmentler arasında farklı eğilimler ortaya çıkarken, kağıt hamuru ve kağıt ürünleri üretimi genel olarak GSYİH ile paralel bir şekilde büyümeye devam edecektir: Dijitalleşme nedeniyle grafik kağıdı üretiminin düşüşünü sürdürmesi beklenirken, kağıt bazlı ambalaj sektörü endüstriyel üretime bağımlı kalacak; hijyenik kağıt talebi ise zorunlu bir ihtiyaç olması ve hane halkı gelirlerinin artması sayesinde güçlü seyrini sürdürecektir.

Kağıt hamuru üretim aşaması ile kağıt ürünleri aşaması arasındaki kopukluk

Kağıt endüstrisi, kağıt hamurunun üretimini ve bunun kağıt bazlı ambalajlara, grafik kağıdına ve hijyenik kağıt ürünlerine dönüştürülmesini kapsamaktadır. Kağıt şirketleri, hammadde (kağıt hamuru), nihai ürün (kağıt ürünleri) ve tüm kağıt değer zinciri boyunca faaliyet gösterir (dikey entegrasyon). Kağıt endüstrisi, kağıt ürünlerinin hacimli ve ağır olması nedeniyle yüksek nakliye maliyetleri nedeniyle çoğunlukla yerel veya bölgesel niteliktedir; bu da yerel üretim ve dağıtımı daha ekonomik hale getirir. Dikey entegre kağıt şirketleri, verimlilik amacıyla kağıt fabrikalarının yakınında faaliyet gösteren kağıt hamuru fabrikalarıyla küresel kağıt hamuru üretiminin üçte ikisinden fazlasını kontrol etmektedir. “Piyasa hamuru” olarak bilinen geri kalan üçte biri ise, ormancılık kaynakları açısından açık veren ülkelerin ve yalnızca aşağı akışta faaliyet gösteren şirketlerin ihtiyaçlarını karşılamak üzere uluslararası pazarlarda satılmaktadır. Kağıt hamuru fiyat seviyeleri, kalite sınıfları, özellikler ve işletme maliyetlerindeki farklılıklar nedeniyle bölgeden bölgeye değişmekle birlikte, genel olarak tüm büyük üretim bölgelerinde benzer eğilimler sergilemektedir. Çin, tüm kağıt ürünlerinin neredeyse üçte birini ürettiği için, küresel kağıt hamuru pazarının bir numaralı itici gücüdür.

Kağıt hamuru üretimi ve fiyatları, 2024’teki ılımlı toparlanmanın ardından 2025’te istikrar kazanacak

Küresel kağıt hamuru üretimi 2024 yılında %2 artarak, 2023’te kaydedilen %6’lık keskin daralmanın ardından mütevazı ancak anlamlı bir toparlanma sergiledi. Bu dönüş, önceki yılın büyük bir kısmını kilit pazarlardaki zayıf hanehalkı tüketimi ve durgun endüstriyel faaliyete uyum sağlamaya harcayan alt sektörlerdeki uzun süren stok eritme döngüsünün sonunu işaret etti. 2023 yılında üretim, ancak pandemi öncesi seviyelere geri dönmüştü; ancak talep zayıf kalmaya devam etti ve bu durum kağıt üreticilerini siparişlerini azaltmaya ve stoklarını düşürmeye yöneltti. Talepteki bu toparlanma, kağıt hamuru fiyatları üzerinde olumlu bir etki yarattı (2024’te %5 artış), ancak bu artış 2023’teki düşüşü (-%7) telafi edemedi.

2025 yılında hem kağıt hamuru üretiminin hem de fiyatlarının yatay seyredeceğini öngörüyoruz. Zaten 2024’ün ikinci yarısında, her iki gösterge de Kuzey Amerika, Brezilya ve İskandinavya gibi kilit pazarlarda ivme kaybetmeye başlamış, ardından 2025’in ilk yarısında fiyatlarda daha da yavaşlama ve üretimde negatif büyüme yaşanmıştır. ABD’nin gümrük vergisi politikasının tetiklediği ve artan belirsizlik ortamındaki 2025 yılına ilişkin ekonomik görünümdeki bozulma, kağıt ambalaj talebinde ve nihayetinde kağıt hamuru talebinde düşüşe yol açacaktır; ambalaj sektörünün kağıt hamuru üretiminin yaklaşık %70’ini oluşturduğu unutulmamalıdır.

Zayıflayan görünüm, ABD, Kanada, İskandinavya ve Japonya dahil olmak üzere Kuzey Yarımküre’deki kağıt hamuru üreticilerinin karşı karşıya olduğu zorlukları daha da artırmaktadır; bu ülkelerin küresel üretimdeki payı, son on yılda Brezilya, Endonezya, Uruguay ve Şili gibi Güney Yarımküre’deki oyuncuların lehine istikrarlı bir şekilde azalmıştır. Bu yeni ortaya çıkan üreticiler, yalnızca Çin, Japonya ve Hindistan gibi yapısal olarak kağıt hamuru açığı çeken ülkelere tedarik sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda Kuzey Amerika ve Avrupa’daki pazar payı için de giderek daha fazla rekabet ediyorlar.

Düşük maliyetli üreticilerden gelen yoğun rekabetin yanı sıra, kağıt hamuru üreticileri, özellikle Avrupa ve Asya’da fabrikaları işletenler ile verimli kojenerasyon sistemlerine sahip olmayan ya da toptan enerji piyasalarına bağımlı olanlar, sürekli yüksek enerji maliyetleriyle de mücadele etmek zorundadır. Hem müşteri hem de rakip olarak hareket eden dikey entegre kağıt şirketleri arasındaki artan konsolidasyon, bir başka endişe kaynağıdır. Önemli örnekler arasında, 2024 yılının ilk yarısında International Paper’ın DS Smith’i satın alması ve Smurfit Kappa’nın WestRock ile birleşmesi sayılabilir.

Özellikle, başlangıçta Ocak 2025’te tam olarak yürürlüğe girmesi planlanan Avrupa Birliği Ormansızlaşma Yönetmeliği (EUDR), şirketlere yönetmeliğin gerekliliklerini yerine getirmek için hazırlanmaları amacıyla daha fazla zaman tanımak üzere 2026’ya ertelenmiştir. Yönetmelik, sektör genelinde daha sürdürülebilir uygulamaları teşvik etmek amacıyla, şirketlerin kağıt ürünlerinin ormansızlaştırılmış alanlardan temin edilmediğinden emin olmalarını gerektirecektir. Bu durum, güçlü tedarik standartlarına sahip şirketler için avantaj sağlasa da, aynı zamanda uyum maliyetlerini artırması, tedarik zinciri yönetimini karmaşıklaştırması ve AB gerekliliklerini karşılayamayan hem Avrupalı ithalatçılar hem de uluslararası ihracatçılar için pazar erişimini potansiyel olarak kısıtlaması beklenmektedir. EUDR, AB’nin kağıt endüstrisinde sürdürülebilirliği teşvik etme çabalarında atılan en son önemli adımı temsil etmektedir.

Kağıt ürünleri: Kağıt bazlı ambalajlar toparlanırken, grafik kağıdı düşüşte; hijyenik kağıt ürünleri ise güçlü bir direnç sergiliyor

Kağıt endüstrisi, 2024 yılında 2023’e göre %4 artışla tahmini 428 milyon ton kağıt bazlı ürün üretti. Uruguay (+%14) ve Şili (+%11), üretim artışları %0 ile %6 arasında dalgalanan diğer önde gelen üreticileri geride bıraktı.

Kağıt bazlı ambalajlar, kağıt ürün hacminin %70’ini oluşturmaktadır. Kağıt, hem birincil ambalajlama (ürünlerle doğrudan temas eden ambalaj) hem de ikincil/üçüncül ambalajlama (depolama ve nakliye için kullanılan ambalaj) amacıyla çok geniş bir endüstri yelpazesinde kullanıldığından, üretim genel olarak endüstriyel üretim ve küresel ticaretteki eğilimlerle uyumludur. Kağıt hamuru ile benzer şekilde, kağıt ürünleri üretimi de 2023 yılının ikinci yarısı ile 2024 yılının ikinci yarısının başı arasında önemli ölçüde toparlanmış, ancak daha sonra ivme kaybetmiştir.

Kağıt ürün hacminin %20’sini oluşturan grafik kağıdı, 2007 yılında zirveye ulaşmış ve o zamandan beri sürekli düşüş göstermiştir; son on yılda üretim üçte bir oranında azalmıştır. Basılı gazete okur sayısındaki düşüş ve ekonominin dijitalleşmesi nedeniyle baskı kağıdı tüketimindeki azalma, güçlü ve uzun vadeli eğilimlerdir; mevcut üretim verileri, 2024 yılının da bu eğilimden sapmadığını göstermektedir. Olgun ekonomilerdeki fabrikaları yıllık %3 ila %6 oranında kapatarak kapasite fazlasını azaltma ve daha kârlı ve sürdürülebilir niş pazarlar bulma stratejileri, uzmanlaşmış oyuncular için önceliktir. Bununla birlikte, üretim hatlarının grafik kağıttan ambalaj kağıdına dönüştürülmesi, bu komşu ürün pazarındaki kapasite fazlasını artırabilir.

Buna kıyasla, kağıt ürün hacminin %10’unu oluşturan hijyenik kağıt ürünleri, çoğunlukla zorunlu tüketim niteliği taşıması nedeniyle ekonomik döngülere karşı daha dayanıklıdır. Kişi başına tüketim, hane halkı gelir düzeyleriyle güçlü bir korelasyon içindedir: küresel üretim, son on yılda %25 oranında artmıştır; bu artışın başlıca itici güçleri Çin (+%44), Brezilya (+%35), Meksika (+%22), Polonya (+%70) ve Hindistan (+%290) olmuştur. Hijyen ürünleri, çoğunlukla büyük perakende kanalları üzerinden satılan tüketim malları olması nedeniyle piyasanın geri kalanından önemli ölçüde farklılık göstermektedir. 2024 yılında da Kimberly Clark, Oji Paper, Essity, Unicharm, Hengan International ve Ontex gibi önde gelen üreticiler, daha güçlü satış büyümesi ve genel olarak istikrarlı brüt kar marjları bildirerek kağıt sektörünün genelinden daha iyi performans göstermiştir.

2025 ve 2026 yılları için, uzun vadeli eğilimlerin devam edeceğini ve hijyenik kağıt ürünlerinin satışlarını artırmaya devam edeceğini, ancak grafik kağıdının satışlarını daha da azaltacağını öngörüyoruz. Kağıt bazlı ambalaj satışları, 2025 yılında en iyi ihtimalle yatay seyredecek ve 2026 yılında mütevazı bir büyüme gösterecektir; bu süreçte ABD gümrük vergisi politikasındaki değişikliklerin tetikleyebileceği yeni dalgalanma dönemleri (stok birikimi, stok eritme) yaşanabilir.

Son güncelleme: Temmuz 2025